Bài tập số 6, trang 86 SGK Toán 11 Tập 2 (Chân trời sáng tạo) là bài toán tính số đo góc nhị diện $[S, BC, A]$ trong hình chóp có đáy là hình chữ nhật và các cạnh bên bằng nhau. Góc nhị diện giữa hai mặt phẳng $(P)$ và $(Q)$ được xác định là góc giữa hai đường thẳng nằm trong hai mặt phẳng đó, cùng vuông góc với giao tuyến tại một điểm.
Cho chóp tứ giác S.ABCD có đáy là hình chữ nhật với AB = 4a, AD = 3a. Các cạnh bên đều có độ dài 5a. Góc nhị diện [S, BC, A] có số đo là
A. 75°46′.
B. 71°21′.
C. 68°31′.
D. 65°12′.
Tìm chân đường cao: Vì các cạnh bên ($SA, SB, SC, SD$) đều bằng nhau ($5a$), nên chân đường cao $SO$ của hình chóp trùng với tâm $O$ của đường tròn ngoại tiếp đáy $ABCD$ (chính là giao điểm hai đường chéo $AC$ và $BD$). Do đó, $SO \perp (ABCD)$.
Xác định Góc Nhị Diện $[S, BC, A]$:
Giao tuyến là $BC$.
Trong mặt phẳng $(ABCD)$, kẻ $OH \perp BC$ ($H \in BC$).
Trong mặt phẳng $(SBC)$, ta có $SO \perp BC$.
$\Rightarrow BC \perp (SHO)$.
Góc nhị diện cần tìm là góc giữa $SH$ và $OH$, tức là $\angle SHO$.
Tính toán: Tính $OH$ và $SO$. Sau đó, sử dụng tỉ số $\tan(\angle SHO)$ trong tam giác vuông $SHO$.
Đáp án đúng là: D

Gọi $O$ là tâm của đáy.
Kẻ $OH \perp BC$ ($H \in BC$)
Vì $\triangle SAC$ cân tại $S$ nên $SO \perp AC$.
Vì $\triangle SBD$ cân tại $S$ nên $SO \perp BD$.
Mà $OH \perp BC$ nên $\widehat{SHO}$ là góc nhị diện $[S, BC, A]$.
Ta có $S_{ABCD}=AB \cdot AD=12a^2 \implies S_{OBC}=\frac{1}{4}S_{ABCD}=3a^2$.
Mà $S_{OBC}=\frac{1}{2}\cdot BC \cdot OH \implies OH=\frac{2S_{OBC}}{BC}=\frac{2 \cdot 3a^2}{3a}=2a$.
$AC=\sqrt{AB^2+BC^2}=5a \implies OC=\frac{1}{2}AC=\frac{5a}{2}$.
Xét $\triangle SOC$ vuông tại $O$: $SO=\sqrt{SC^2-OC^2}=\sqrt{(5a)^2-\left(\frac{5a}{2}\right)^2}=\frac{5a\sqrt{3}}{2}$.
$SO=\frac{5a\sqrt{3}}{2}$
Trong $\triangle SHO$ vuông tại $O$:
$\tan\widehat{SHO}=\frac{SO}{OH}=\frac{\frac{5\sqrt{3}}{2}a}{2a}=\frac{5\sqrt{3}}{4} \implies \widehat{SHO} \approx 65^\circ 12'$
Góc nhị diện $[S, BC, A]$ được xác định là $\widehat{SHO}$, với $H$ là hình chiếu của $O$ lên $BC$. Sau khi tính toán các độ dài cần thiết ($SO = \frac{5a\sqrt{3}}{2}$ và $OH = 2a$), ta sử dụng tỉ số tang trong tam giác vuông $SHO$: $\tan(\widehat{SHO}) = \frac{5\sqrt{3}}{4}$. Số đo góc gần đúng là $\mathbf{65^\circ 12'}$.
• Xem thêm: