Bài tập số 5, trang 56 SGK Toán 11 Tập 2 (Chân trời sáng tạo), là bài toán tính góc giữa hai đường thẳng chéo nhau (AB và CD) trong tứ diện. Phương pháp giải dựa trên việc sử dụng đường trung bình để chuyển góc chéo nhau về góc giữa hai đường thẳng cắt nhau, sau đó áp dụng Định lý Cosin trong tam giác.
Cho tứ diện ABCD. Gọi M, N lần lượt là trung điểm của BC và AD. Biết AB = CD = 2a và MN = $a\sqrt{3}$. Tính góc giữa AB và CD.
Chuyển Góc: Chọn một điểm trung gian ($O$) (ví dụ: trung điểm $AC$) để tạo ra hai đường trung bình ($\mathbf{OM // AB}$ và $\mathbf{ON // CD}$).
Tính Độ dài: Tính độ dài $OM$ và $ON$ dựa trên giả thiết $AB = CD = 2a$.
Áp dụng Định lý Cosin: Xét $\triangle MON$, ta đã biết độ dài ba cạnh ($OM, ON, MN$). Sử dụng Định lý Cosin để tính $\cos \widehat{MON}$.
Kết luận: Góc giữa hai đường thẳng là góc nhọn (từ $0^\circ$ đến $90^\circ$). Nếu $\widehat{MON} > 90^\circ$, góc giữa $AB$ và $CD$ là $180^\circ - \widehat{MON}$.
Ta có hình minh hoạ như sau:

Gọi O là trung điểm của AC.
Ta có M là trung điểm của BC.
⇒ OM là đường trung bình tam giác ABC
⇒ OM // AB; OM = AB/2 = a
Tương tự ON là đường trung bình tam giác ACD.
⇒ ON // CD; ON = CD/2 = a
⇒ (AB, CD) = (OM, ON)
Trong tam giác MON:
OM = ON = a;
$MN=\frac{a\sqrt{3}}{2}$
$cos\widehat{MON}=\frac{OM^2+ON^2-MN^2}{2.OM.ON}$ $=\frac{a^2+a^2-(a\sqrt{3})^2}{2.a.a}=\frac{-1}{2}$
$\Rightarrow \widehat{MON}=120^o$
Vậy $(AB,CD)=180^o-\widehat{MON}=60^o$
Góc giữa hai đường thẳng chéo nhau $AB$ và $CD$ được xác định bằng cách sử dụng đường trung bình để đưa về góc $\widehat{MON} = 120^\circ$ trong $\triangle MON$. Áp dụng định nghĩa góc giữa hai đường thẳng, ta lấy góc bù của $\widehat{MON}$ để tìm góc nhọn: $\mathbf{180^\circ - 120^\circ = 60^\circ}$.
• Xem thêm:
Bài 2 trang 56 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Cho tứ diện đều ABCD. Chứng minh rằng AB ⊥ CD.