Trong các kỳ thi trắc nghiệm Toán lớp 11, dạng bài tập so sánh giá trị đạo hàm của hai hàm số thông qua bất phương trình xuất hiện rất phổ biến. Bài 3 trang 51 SGK Toán 11 Tập 2 (Chân trời sáng tạo) yêu cầu học sinh không chỉ thành thạo quy tắc tính đạo hàm đa thức mà còn phải biết cách giải và biện luận nghiệm của bất phương trình bậc hai.
Cho hai hàm số f(x) = 2x3 – x2 + 3 và g(x) = x3 + x2/2 – 5. Bất phương trình f'(x) > g'(x) có tập nghiệm là
A. (–∞; 0] U [1; +∞).
B. (0; 1).
C. [0; 1].
D. (–∞; 0) U (1; +∞).
Để tìm tập nghiệm của bất phương trình này, chúng ta cần thực hiện theo 3 bước logic sau:
Bước 1: Tính đạo hàm $f'(x)$ và $g'(x)$: Sử dụng công thức đạo hàm hàm số mũ $(x^n)' = n \cdot x^{n-1}$ và đạo hàm của một tổng/hiệu.
Bước 2: Thiết lập bất phương trình: Thay hai biểu thức đạo hàm vừa tìm được vào điều kiện $f'(x) > g'(x)$.
Bước 3: Giải bất phương trình bậc hai: Đưa bất phương trình về dạng chuẩn $ax^2 + bx + c > 0$ và xét dấu để tìm tập nghiệm.
* Đáp án: D. (–∞; 0) U (1; +∞).
Có f'(x) = (2x3 – x2 + 3)' = 6x2 – 2x.
g'(x) = (x3 + x2/2 – 5)' = 3x2 + x
Để f'(x) > g'(x) thì 6x2 – 2x > 3x2 + x
⇔ 3x2 – 3x > 0
⇔ 3x(x – 1) > 0
⇔ x < 0 hoặc x > 1.
Vậy tập nghiệm của bất phương trình là: (–∞; 0) U (1; +∞).
Khi thực hiện giải Bài 3 trang 51, học sinh cần ghi nhớ:
Cẩn thận khi đạo hàm phân số: Khi đạo hàm $\frac{x^2}{2}$, hãy xem nó là $\frac{1}{2} \cdot x^2$ để tránh nhầm lẫn với công thức đạo hàm thương.
Phân biệt dấu ngoặc: Vì bất phương trình là dấu "$>$" (không có dấu bằng), nên tập nghiệm phải dùng ngoặc tròn $(\dots)$, không dùng ngoặc vuông $[\dots]$.
Xét dấu nhanh: Luôn nhớ quy tắc "Trong trái - Ngoài cùng" đối với tam thức bậc hai để xác định tập nghiệm nhanh nhất trong các bài thi trắc nghiệm.
• Xem thêm:
Bài 2 trang 51 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Hàm số y = −x2 + x + 7 có đạo hàm tại x = 1 bằng...
Bài 4 trang 51 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Hàm số y = (x + 3)/(x + 2) có đạo hàm là...