Bài tập số 6, trang 33 SGK Toán 11 Tập 2 (Chân trời sáng tạo), là bài toán ứng dụng thực tế quan trọng của hàm số mũ để mô tả quá trình phân rã phóng xạ. Bài toán yêu cầu tính khối lượng chất phóng xạ còn lại sau thời gian $t$, và ngược lại, tính thời gian cần thiết để lượng chất phóng xạ đạt đến một mức nhất định.
Chất phóng xạ polonium-210 có chu kì bán rã là 138 ngày. Điều này có nghĩa là cứ sau 138 ngày, lượng polonium còn lại trong một mẫu chỉ bằng một nửa lượng ban đầu.
Một mẫu 100 g có khối lượng polonium-210 còn lại sau t ngày được tính theo công thức:
$M(t)=100\left ( \frac{1}{2} \right )^{\frac{t}{138}}(g)$
a) Khối lượng polonium còn lại bao nhiêu sau 2 năm?
b) Sau bao lâu thì còn lại 40 g polonium-210?
Chu kì bán rã: $T = 138$ ngày. Khối lượng ban đầu $M_0 = 100 \text{ g}$.
Phần a (Tìm $M$): Đổi $2 \text{ năm}$ sang đơn vị ngày ($2 \times 365 = 730$ ngày) rồi thay $t=730$ vào công thức.
Phần b (Tìm $t$): Cho $M(t) = 40$ và giải phương trình mũ cơ bản $\left(\frac{1}{2}\right)^u = b$ bằng cách sử dụng logarit ($\mathbf{u = \log_{1/2} b}$).
a) Khối lượng polonium còn lại bao nhiêu sau 2 năm?
Khối lượng polonium-210 còn lại sau 2 năm (730 ngày) là:
$M(730)=100\left ( \frac{1}{2} \right )^{\frac{730}{138}}$ $\approx 2,56(g)$
b) Sau bao lâu thì còn lại 40 g polonium-210?
Ta có: M(t) = 40 nên có: $\left ( \frac{1}{2} \right )^{\frac{t}{138}}=40$
$\Leftrightarrow \left ( \frac{1}{2} \right )^{\frac{t}{138}}=\frac{4}{10}$ $\Leftrightarrow{\frac{t}{138}}=log_{ \frac{1}{2}}\frac{4}{10}$
$\Leftrightarrow t=138log_{ \frac{1}{2}}\frac{4}{10}$ $\approx 182,43$
Vậy sau 183,43 ngày thì còn lại 40 g polonium-210
Bài toán phân rã phóng xạ được giải quyết bằng việc áp dụng hàm số mũ $M(t)$:
Sau $2 \text{ năm}$ ($730 \text{ ngày}$): Khối lượng Polonium còn lại là $\mathbf{2,56 \text{ g}}$.
Thời gian để còn $40 \text{ g}$: Giải phương trình mũ bằng logarit cho kết quả $t = 138 \cdot \log_{0,5} (0,4) \approx \mathbf{182,43 \text{ ngày}}$.
• Xem thêm:
Bài 1 trang 32 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Giải các phương trình sau: a) 52x−1 = 25...
Bài 3 trang 33 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Giải các phương trình sau: a) log6(4x + 4) = 2...
Bài 4 trang 33 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Giải các bất phương trình sau:...