Bài tập số 18, trang 35 SGK Toán 11 Tập 2 (Chân trời sáng tạo), là bài toán ứng dụng thực tế của hàm số logarit trong Hóa học. Công thức $\mathbf{\text{pH} = -\log[\text{H}^+]}$ mô tả mối quan hệ giữa độ $\text{pH}$ và nồng độ ion hydrogen $[\text{H}^+]$ của dung dịch. Độ acid của dung dịch tỉ lệ thuận với $[\text{H}^+]$.
Nhắc lại rằng, độ pH của một dung dịch được tính theo công thức pH=log[H+], trong đó [H+] là nồng độ H+ của dung dịch đó tính bằng mol/L. Nồng độ H+ trong dung dịch cho biết độ acid của dung dịch đó.
a) Dung dịch acid A có độ pH bằng 1,9; dung dịch acid B có độ pH bằng 2,5. Dung dịch nào có độ acid cao hơn và cao hơn bao nhiêu lần?
b) Nước cất có nồng dộ H+ là 10−7 mol/L. Nước chảy ra từ một vòi nước có độ pH từ 6,5 đến 6,7 thì có độ acid cao hay thấp hơn nước cất?
Mối quan hệ $\text{pH}$ và Acid: Độ acid tăng khi $[\text{H}^+]$ tăng. Theo công thức, $\text{pH}$ và $[\text{H}^+]$ tỉ lệ nghịch: $\text{pH}$ càng nhỏ $\Leftrightarrow$ độ acid càng cao.
Tính $[\text{H}^+]$ (a): Từ $\text{pH}$, tính $[\text{H}^+]$ bằng công thức $[\text{H}^+] = 10^{-\text{pH}}$.
Tính tỉ lệ (a): Lấy tỉ số $[\text{H}^+]_A / [\text{H}^+]_B$.
So sánh (b): Tính khoảng $[\text{H}^+]$ của vòi nước và so sánh với $[\text{H}^+]$ của nước cất ($10^{-7} \text{ mol}/\text{L}$).
a) Dung dịch nào có độ acid cao hơn
Ta có: pHA = 1,9 ⇔ –log[H+] = 1,9
⇔ log[H+] = –1,9 ⇔ H+ = 10–1,9
Vậy độ acid của dung dịch A là 10–1,9 mol/L
Ta có: pHB = 2,5 ⇔ –log[H+] = 2,5
⇔ log[H+] = –2,5 ⇔ H+ = 10–2,5
Vậy độ acid của dung dịch B là 10–2,5 mol/L
Ta có:
Suy ra nồng độ acid của dung dịch A cao hơn dung dịch B là 3,98 lần
b) Nước chảy ra từ một vòi nước có độ pH từ 6,5 đến 6,7 thì có độ acid cao hay thấp hơn nước cất?
Ta có: 6,5 < pH < 7,7
⇔ 6,5 < –log[H+] < 6,7
⇔ –6,5 > log[H+] > –6,7
⇔ 10–6,5 > H+ > 10–6,7
Vậy nước chảy từ vòi nước có độ acid từ 10–6,7 mol/L đến 10–6,5 mol/L.
Vậy nước đó có độ acid cao hơn nước cất.
Bài toán đã được giải quyết bằng việc sử dụng hàm mũ và logarit:
So sánh acid: Dung dịch $A$ ($\text{pH}=1,9$) có độ acid cao hơn $B$ ($\text{pH}=2,5$) khoảng $\mathbf{3,98 \text{ lần}}$.
So sánh $\text{pH}$: Nước chảy ra từ vòi nước (có $\text{pH}$ từ 6,5 đến 6,7) có $[\text{H}^+]$ nằm trong khoảng $\mathbf{[10^{-6,7}; 10^{-6,5}]}$, lớn hơn so với $[\text{H}^+]_{\text{cất}} = 10^{-7}$, do đó nước vòi có độ acid cao hơn nước cất.
• Xem thêm:
Bài 12 trang 35 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Tính giá trị của các biểu thức:...
Bài 14 trang 35 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Viết công thức biểu thị y theo x, biết...
Bài 15 trang 35 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Giải các phương trình:...
Bài 16 trang 35 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Giải các bất phương trình:...