Bài tập số 7, trang 49 SGK Toán 11 Tập 2 (Chân trời sáng tạo), là bài toán ứng dụng đạo hàm trong Vật lí. Công thức quãng đường rơi tự do $s(t)$ cho phép ta xác định vận tốc tức thời ($v(t) = s'(t)$) và gia tốc ($a(t) = v'(t) = s''(t)$) của vật, đặc biệt là trên Mặt Trăng, nơi có lực hấp dẫn nhỏ hơn Trái Đất.
Trên Mặt Trăng, quãng đường rơi tự do của một vật được cho bởi công thức s(t) = 0,81t2, trong đó t là thời gian được tính bằng giây và s tính bằng mét. Một vật được thả rơi từ độ cao 200 m phía trên Mặt Trăng. Tại thời điểm t = 2 sau khi thả vật đó, tính:
a) Quãng đường vật đã rơi;
b) Gia tốc của vật.
Quãng đường (a): Thay trực tiếp $t = 2$ vào công thức $s(t)$. (Lưu ý: Độ cao thả vật $200 \text{ m}$ là thông tin nhiễu, không dùng để tính quãng đường rơi).
Gia tốc (b):
Gia tốc $a(t)$ là đạo hàm cấp hai của quãng đường: $a(t) = s''(t)$.
Tính $s'(t)$ (vận tốc tức thời).
Tính $s''(t)$ (gia tốc).
Vì gia tốc là hằng số, giá trị $a(2)$ sẽ bằng $a(t)$.
a) Quãng đường vật đã rơi tại thời điểm t = 2 là: s(2) = 0,81×22 = 3,24 (m).
Vậy sau 2 giây vật đã rơi được 3,24 m.
b) Có v(t) = s'(t) = (0,81t2)' = 1,62t.
a(t) = v'(t) = (1,62t)' = 1,62.
Vậy gia tốc của vật tại thời điểm t = 2 là 1,62 m/s2.
Bài toán đã được giải quyết bằng việc kết hợp các công thức vật lí và đạo hàm:
Quãng đường rơi: $s(2)$ được tính bằng cách thay $t=2$ vào công thức, cho kết quả $\mathbf{3,24 \text{ m}}$.
Gia tốc: Gia tốc $a(t) = s''(t) = (1,62t)' = 1,62$. Gia tốc này là hằng số, do đó tại thời điểm $t=2$, gia tốc của vật là $\mathbf{1,62 \text{ m/s}^2}$.
• Xem thêm:
Bài 2 trang 49 Toán 11 tập 2 Chân trời sáng tạo: Tính đạo hàm của các hàm số sau: a) y = sin3x;...