Bài 9.6 trang 90 Toán 8 Tập 2 Kết nối tri thức:
Cho hai tam giác đồng dạng. Tam giác thứ nhất có độ dài ba cạnh là 4 cm, 8 cm và 10 cm. Tam giác thứ hai có chu vi là 33 cm. Độ dài ba cạnh của tam giác thứ hai là bộ ba nào sau đây?
a) 6 cm, 12 cm, 15 cm.
b) 8 cm, 16 cm, 20 cm.
c) 6 cm, 9 cm, 18 cm.
d) 8 cm, 10 cm, 15 cm.
Phân tích bài toán
Để giải quyết bài toán này, chúng ta cần vận dụng hai kiến thức trọng tâm về tam giác đồng dạng:
Tỉ số chu vi: Tỉ số chu vi của hai tam giác đồng dạng bằng tỉ số đồng dạng.
Tỉ số cạnh: Các cạnh tương ứng của hai tam giác đồng dạng luôn tỉ lệ với nhau.
Bài 9.6 trang 90 Toán 8 Tập 2 Kết nối tri thức:
Đáp án đúng là: a) 6 cm, 12 cm, 15 cm.
Cách 1: Kiểm tra các phương án (Dành cho trắc nghiệm)
Một bộ ba cạnh thỏa mãn yêu cầu khi và chỉ khi nó đáp ứng đồng thời hai điều kiện:
Xét phương án a:
Xét các phương án còn lại:
Phương án b: Chu vi $8 + 16 + 20 = 44 \neq 33$ (Loại).
Phương án c: Chu vi $6 + 9 + 18 = 33$ nhưng tỉ lệ $\frac{4}{6} \neq \frac{8}{9}$ (Loại).
Phương án d: Chu vi $8 + 10 + 15 = 33$ nhưng tỉ lệ $\frac{4}{8} \neq \frac{8}{10}$ (Loại).
Cách 2: Giải chi tiết bằng lập luận (Dành cho tự luận)
Gọi độ dài ba cạnh của tam giác thứ hai lần lượt là $x, y, z$ ($x, y, z > 0$).
Vì hai tam giác đồng dạng nên các cạnh tương ứng tỉ lệ:
$$\frac{x}{4} = \frac{y}{8} = \frac{z}{10}$$
Theo tính chất của dãy tỉ số bằng nhau và giả thiết chu vi $x + y + z = 33$, ta có:
$$\frac{x}{4} = \frac{y}{8} = \frac{z}{10} = \frac{x+y+z}{4+8+10} = \frac{33}{22} = 1,5$$
Từ đó suy ra:
$x = 4 \times 1,5 = 6\text{ cm}$
$y = 8 \times 1,5 = 12\text{ cm}$
$z = 10 \times 1,5 = 15\text{ cm}$
Tổng kết kiến thức
Định lý: Nếu $\Delta ABC \backsim \Delta A'B'C'$ với tỉ số $k$, thì $\frac{P_{ABC}}{P_{A'B'C'}} = k$.
Tính chất dãy tỉ số bằng nhau: Là công cụ đắc lực để giải các bài toán chia tỉ lệ trong hình học.
Những lỗi học sinh hay mắc phải
Chỉ kiểm tra chu vi: Nhiều học sinh thấy tổng bằng 33 là chọn ngay mà không kiểm tra tỉ lệ cạnh (dễ nhầm sang câu c hoặc d).
Tính toán sai tỉ số: Khi rút gọn phân số hoặc chia số thập phân dẫn đến tìm sai độ dài cạnh.
Nhầm thứ tự cạnh: Không sắp xếp các cạnh theo thứ tự từ nhỏ đến lớn để lập tỉ số tương ứng chính xác.
Mẹo giải nhanh
Tính chu vi tam giác thứ nhất: $P_1 = 4 + 8 + 10 = 22\text{ cm}$.
Tìm tỉ số đồng dạng $k$ giữa tam giác 2 và tam giác 1: $k = \frac{P_2}{P_1} = \frac{33}{22} = 1,5$.
Lấy từng cạnh của tam giác 1 nhân với $1,5$ sẽ ra kết quả ngay lập tức.