Trong đời sống và kỹ thuật, việc kiểm tra một vật thể có được lắp đặt vuông góc với mặt nền hay không là vô cùng quan trọng. Bài 7.9 trang 36 SGK Toán 11 Tập 2 kết nối tri thức đưa ra một tình huống thực tế về chiếc cột bóng rổ. Thông qua các số liệu đo đạc đơn giản, chúng ta sẽ vận dụng kiến thức về định lý Pythagore đảo để đưa ra kết luận về tính vuông góc của cột so với sân thi đấu.
Một cột bóng rổ được dựng trên một sân phẳng. Bạn Hùng đo khoảng cách từ một điểm trên sân, cách chân cột 1 m đến một điểm trên cột, cách chân cột 1 m được kết quả là 1,5 m (H.7.27).
Nếu phép đo của Hùng là chính xác thì cột có vuông góc với sân hay không? Có thể kết luận rằng cột không có phương thẳng đứng hay không?

Để giải quyết bài toán này, chúng ta cần mô hình hóa các điểm đo đạc thành một tam giác và sử dụng kiến thức hình học:
Mô hình hóa: * Gọi $O$ là chân cột bóng rổ.
Gọi $A$ là điểm trên sân cách chân cột 1 m ($OA = 1$ m).
Gọi $B$ là điểm trên cột cách chân cột 1 m ($OB = 1$ m).
Khoảng cách từ $A$ đến $B$ là cạnh huyền giả định ($AB = 1,5$ m).
Phương pháp: Nếu cột vuông góc với sân, tam giác $OAB$ phải là tam giác vuông tại $O$. Chúng ta sẽ sử dụng Định lý Pythagore đảo để kiểm tra:
Tính tổng bình phương hai cạnh góc vuông: $OA^2 + OB^2$.
Tính bình phương cạnh còn lại: $AB^2$.
So sánh hai kết quả trên.
* Cần nhớ: Sử dụng định lý Pytago để kiểm tra vuông góc.
Nếu phép đo của Hùng là chính xác ta có
12 + 12 = 2 ≠ 2,25 = 1,52
Do đó theo định lý Pytago thì cột đó không vuông góc với sân.
Như vậy, cột không có phương thẳng đứng.
Bài 7.9 giúp học sinh hiểu rằng:
Tính trực quan: Đôi khi mắt thường nhìn thấy vật có vẻ thẳng đứng, nhưng số liệu hình học mới là bằng chứng xác thực nhất.
Ứng dụng Pythagore: Định lý Pythagore không chỉ dùng để tính độ dài cạnh mà còn là công cụ hữu hiệu để kiểm tra góc vuông trong xây dựng và lắp đặt thiết bị.
Phương thẳng đứng: Một vật có phương thẳng đứng khi và chỉ khi nó vuông góc với mặt phẳng nằm ngang chuẩn.
• Xem thêm: