Bài toán này yêu cầu chúng ta xác định xem các dãy số $\left(u_n\right)$ cho bởi công thức số hạng tổng quát có phải là cấp số cộng hay không. Một dãy số là cấp số cộng nếu hiệu số $u_{n+1} - u_n$ là một hằng số ($d$) với mọi $n \in \mathbb{N}^*$. Nếu là cấp số cộng, ta cần tìm số hạng đầu $u_1$ và công sai $d$.
Trong các dãy số (un) với số hạng tổng quát sau, dãy số nào là cấp số cộng? Nếu là cấp số cộng, hãy tìm số hạng đầu u1 và công sai d.
a) un = 3 – 2n
b)
c) un = 3n.
Để kiểm tra một dãy số $\left(u_n\right)$ có phải là cấp số cộng, ta cần thực hiện các bước sau:
Xác định $u_{n+1}$: Thay $n$ bằng $n+1$ trong công thức $u_n$.
Tính hiệu số: Lập hiệu $u_{n+1} - u_n$.
Kết luận:
Nếu $u_{n+1} - u_n = d$ (hằng số): Dãy số là cấp số cộng với công sai $d$.
Nếu $u_{n+1} - u_n$ phụ thuộc vào $n$: Dãy số không là cấp số cộng.
Tìm $u_1$: Thay $n=1$ vào công thức $u_n$.
a) un = 3 – 2n
Ta có: un+1 = 3 – 2(n + 1) = 3 – 2n – 2 = 1 – 2n
Xét hiệu: un+1 – un = 1 – 2n – 3 + 3n = –2.
⇒ Dãy un = 3 – 2n là một cấp số cộng có số hạng đầu u1 = 1 và công sai d = –2.
b)
Ta có:
Xét hiệu
⇒ Dãy là một cấp số cộng có số hạng đầu u1=2 và công sai d = 3/5
c) un = 3n
Ta có: un+1 = 3n+1 = 3.3n
Xét hiệu un+1 – un = 3.3n – 3n = 2.3n với n ∈ ℕ*
⇒ Dãy un = 3n Không là một cấp số cộng.
Qua việc xét hiệu số giữa hai số hạng liên tiếp $u_{n+1} - u_n$, ta xác định được hai dãy số là cấp số cộng:
Dãy số ${u_n = 3 - 2n}$ là cấp số cộng với số hạng đầu ${u_1 = 1}$ và công sai ${d = -2}$.
Dãy số ${u_n = \frac{3n + 7}{5}}$ là cấp số cộng với số hạng đầu ${u_1 = 2}$ và công sai ${d = \frac{3}{5}}$.
Dãy số ${u_n = 3^n}$ không phải là cấp số cộng vì hiệu $u_{n+1} - u_n = 2 \cdot 3^n$ không phải là hằng số.
• Xem thêm:
Bài 4 trang 52 Toán 11 tập 1 SGK Cánh Diều: Cho cấp số cộng (un) có u1 = 4, u2 = 1. Tính u10.