Bài 7.38 Trang 45 Toán 7 Kết nối tri thức Tập 2:
Tìm giá trị của x, biết rằng:
a) 3x2 - 3x(x - 2) = 36.
b) 5x(4x2 - 2x + 1) - 2x(10x2 - 5x + 2) = -36.
Phân tích nhanh
Để giải các bài toán tìm $x$ liên quan đến đa thức, chúng ta thực hiện theo các bước sau:
Khai triển: Thực hiện phép nhân đơn thức với đa thức để phá ngoặc. Cần đặc biệt lưu ý quy tắc dấu (âm nhân âm thành dương).
Thu gọn: Nhóm các hạng tử đồng dạng (cùng số mũ của $x$). Thông thường ở chương trình lớp 7, các hạng tử bậc cao ($x^3, x^2$) sẽ triệt tiêu lẫn nhau, đưa về phương trình bậc nhất đơn giản.
Giải phương trình tìm x: Sử dụng các quy tắc chuyển vế và tìm thừa số chưa biết.
Giải bài 7.38 Trang 45 Toán 7 Kết nối tri thức Tập 2:
a) Giải phương trình: $3x^2 - 3x(x - 2) = 36$
Thực hiện nhân phân phối đơn thức $-3x$ vào trong ngoặc:
$$3x^2 + (-3x \cdot x) + (-3x \cdot -2) = 36$$
$$3x^2 - 3x^2 + 6x = 36$$
Thu gọn các hạng tử đồng dạng:
$$(3x^2 - 3x^2) + 6x = 36$$
Kết luận: Vậy $x = 6$.
b) Giải phương trình: $5x(4x^2 - 2x + 1) - 2x(10x^2 - 5x + 2) = -36$
Thực hiện nhân phân phối các đơn thức vào đa thức:
Kết hợp lại ta có:
$$(20x^3 - 10x^2 + 5x) + (-20x^3 + 10x^2 - 4x) = -36$$
Nhóm các hạng tử đồng dạng:
$$(20x^3 - 20x^3) + (-10x^2 + 10x^2) + (5x - 4x) = -36$$
Kết luận: Vậy $x = -36$.
Tổng kết kiến thức
Nhân đơn thức với đa thức: $A(B + C) = A \cdot B + A \cdot C$.
Quy tắc dấu: * $(-A) \cdot B = -AB$
Triệt tiêu hạng tử: Khi các hạng tử đồng dạng có hệ số đối nhau (ví dụ $20x^3$ và $-20x^3$), tổng của chúng bằng $0$.
Những lỗi học sinh hay mắc phải
Sai dấu khi phá ngoặc: Ở câu a, lỗi phổ biến là viết $-3x \cdot (-2) = -6x$. Hãy nhớ: "âm nhân âm bằng dương".
Nhầm lẫn số mũ: Khi nhân $x \cdot x^2$, học sinh thường nhầm thành $x^2$ thay vì $x^3$.
Chuyển vế quên đổi dấu: Khi giải phương trình cuối cùng, hãy cẩn thận nếu cần di chuyển các số hạng tự do sang vế phải.
Mẹo giải nhanh
Sau khi tìm được $x$, các em nên thử lại để chắc chắn kết quả đúng:
Với câu a ($x = 6$): Thay vào vế trái $3(6^2) - 3 \cdot 6(6 - 2) = 3 \cdot 36 - 18 \cdot 4 = 108 - 72 = 36$. (Khớp với vế phải).
Việc thử lại chỉ mất khoảng 30 giây nhưng giúp đảm bảo bạn đạt điểm tuyệt đối cho bài toán.