Bài 7.36 Trang 45 Toán 7 Kết nối tri thức Tập 2:
Rút gọn biểu thức sau:
(5x3 - 4x2) : 2x2 + (3x4 + 6x) : 3x - x(x2 - 1).
Phân tích nhanh
Để giải quyết bài toán rút gọn này, chúng ta cần vận dụng linh hoạt các quy tắc sau:
Phép chia đa thức cho đơn thức: Chia từng hạng tử của đa thức cho đơn thức rồi cộng các kết quả lại với nhau.
Phép nhân đơn thức với đa thức: Nhân đơn thức với từng hạng tử của đa thức.
Thu gọn đa thức: Nhóm các hạng tử đồng dạng (có cùng số mũ của $x$) và thực hiện phép tính cộng, trừ hệ số.
Giải bài 7.36 Trang 45 Toán 7 Kết nối tri thức Tập 2:
Ta thực hiện rút gọn biểu thức theo từng nhóm phép tính:
Bước 1: Thực hiện các phép chia và phép nhân
Nhóm 1: $(5x^3 - 4x^2) : 2x^2 = (5x^3 : 2x^2) - (4x^2 : 2x^2) = 2,5x - 2$
Nhóm 2: $(3x^4 + 6x) : 3x = (3x^4 : 3x) + (6x : 3x) = x^3 + 2$
Nhóm 3: $-x(x^2 - 1) = -x \cdot x^2 - x \cdot (-1) = -x^3 + x$
Bước 2: Kết hợp các kết quả vào biểu thức chung
$$(5x^3 - 4x^2) : 2x^2 + (3x^4 + 6x) : 3x - x(x^2 - 1)$$
$$= (2,5x - 2) + (x^3 + 2) + (-x^3 + x)$$
Bước 3: Nhóm các hạng tử đồng dạng và thu gọn
$$= (x^3 - x^3) + (2,5x + x) + (-2 + 2)$$
Kết luận: Vậy biểu thức sau khi rút gọn bằng $3,5x$ (hoặc $\frac{7}{2}x$).
Tổng kết kiến thức
Quy tắc chia đơn thức: $x^m : x^n = x^{m-n}$ (với $m \ge n$).
Quy tắc nhân đơn thức: $x^m \cdot x^n = x^{m+n}$.
Thứ tự thực hiện: Luôn ưu tiên thực hiện các phép nhân, chia trước, sau đó mới thực hiện cộng, trừ các hạng tử đồng dạng.
Những lỗi học sinh hay mắc phải
Sai dấu khi nhân: Lỗi thường gặp nhất là ở nhóm $-x(x^2 - 1)$, nhiều bạn quên không đổi dấu hạng tử cuối thành $+x$.
Chia hệ số sai: Ví dụ $5 : 2$ tính nhầm thành $2$ hoặc $3$.
Nhầm lẫn số mũ: Khi chia $3x^4 : 3x$, học sinh đôi khi quên rằng $x$ chính là $x^1$, dẫn đến kết quả $x^4$ thay vì $x^3$.
Mẹo giải nhanh
Để kiểm tra kết quả rút gọn có đúng hay không:
Chọn một giá trị $x$ bất kỳ (không làm mẫu số bằng 0), ví dụ chọn $x = 1$.
Thay vào biểu thức đề bài: $(5-4):2 + (3+6):3 - 1(1-1) = 0,5 + 3 - 0 = 3,5$.
Thay vào biểu thức kết quả: $3,5 \cdot 1 = 3,5$.
Hai giá trị khớp nhau chứng tỏ phép rút gọn của bạn hoàn toàn chính xác!