Trong hình học, trọng tâm không chỉ là điểm đồng quy của ba đường trung tuyến mà còn mang những tính chất vật lý và hình học thú vị. Một trong số đó là khả năng chia tam giác thành ba phần có diện tích bằng nhau. Bài 9.35 trang 83 Toán 7 Tập 2 sẽ giúp chúng ta chứng minh định lý này một cách logic và dễ hiểu nhất.
Kí hiệu SABC là diện tích tam giác ABC. Gọi G là trọng tâm của tam giác ABC, M là trung điểm của BC.
a) Chứng minh SGBC = $\frac{1}{3}$SABC.
Gợi ý. Sử dụng GM = $\frac{1}{3}$AM để chứng minh SGBM = $\frac{1}{3}$SABM, SGCM = $\frac{1}{3}$SACM.
b) Chứng minh SGCA = SGAB = $\frac{1}{3}$SABC.
Nhận xét. Từ bài tập trên ta có: SGBC = SGCA = SGAB = $\frac{1}{3}$SABC điều này giúp ta cảm nhận tại sao có thể đặt thăng bằng miếng bìa hình tam giác trên giá nhọn đặt tại trọng tâm của tam giác đó.
Cơ sở lý thuyết
Trọng tâm (G): Nằm trên đường trung tuyến và cách đỉnh một khoảng bằng $2/3$ độ dài đường trung tuyến đó. Do đó, $GM = \frac{1}{3} AM$.
Công thức diện tích: Hai tam giác có chung đường cao thì tỉ số diện tích bằng tỉ số giữa hai đáy tương ứng.
Ta có hình minh họa như sau:

a) Do G là trọng tâm của tam giác ABC và M là trung điểm của BC nên GM = $\frac{1}{3}$AM.
∆ABM và ∆MBG có chung đường cao kẻ từ B đến AM nên tỉ số diện tích giữa ∆MBG và ∆ABM bằng tỉ số của hai đáy GM và AM.
Ta có GM = $\frac{1}{3}$AM nên SMBG = $\frac{1}{3}$SABM.
∆ABM và ∆MBG có chung đường cao kẻ từ C đến AM nên tỉ số diện tích giữa ∆MBG và ∆ABM bằng tỉ số của hai đáy GM và AM.
Ta có GM = $\frac{1}{3}$AM nên SMCG = $\frac{1}{3}$SACM.
⇒ SMBG + SMCG = $\frac{1}{3}$SABM + $\frac{1}{3}$SACM
hay SGBC = $\frac{1}{3}$SABC.
b) Ta có AG = 2GM
Nên SGCA = 2SMCG; SGAB = 2SMBG.
Vì BC = 2MB = 2MC nên SGBC = 2SMCG = 2SMBG.
⇒ SGCA = SGAB = SGBC = $\frac{1}{3}$SABC.
Từ bài 9.35 trang 83 Toán 7 Tập 2 Kết nối tri thức, chúng ta hiểu được tại sao trọng tâm $G$ còn được gọi là tâm cân bằng của tam giác. Nếu bạn cắt một miếng bìa hình tam giác và đặt một giá nhọn ngay tại điểm $G$, miếng bìa sẽ nằm thăng bằng vì diện tích (và do đó là khối lượng, nếu bìa đồng chất) được phân bổ đều quanh điểm đó. Và có:
Tính chất trọng tâm: $GM = \frac{1}{3} AM$ và $AG = \frac{2}{3} AM$.
Tỉ số diện tích: Kỹ thuật sử dụng chung đường cao để so sánh diện tích qua tỉ số đáy.
Ứng dụng: Trọng tâm chia tam giác thành 3 tam giác nhỏ ($GAB, GBC, GCA$) có diện tích bằng nhau.
• Xem thêm: