Trong chương trình Toán 11, hình học không gian không chỉ là những lý thuyết khô khan mà còn có tính ứng dụng thực tiễn rất cao. Bài tập 7.27 SGK Toán 11 Tập 2 bộ sách Kết nối tri thức là một ví dụ điển hình khi giải thích nguyên lý đo độ sâu của bể nước bằng quả dọi. Qua bài học này, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về khái niệm khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song và tính chất của đường thẳng vuông góc.
Một bể nước có đáy thuộc mặt phẳng nằm ngang. Trong trường hợp này, độ sâu của bể là khoảng cách giữa mặt nước và đáy bể. Giải thích vì sao để đo độ sâu của bể, ta có thể thả quả dọi chạm đáy bể và đo chiều dài của đoạn dây dọi nằm trong bể nước.
1. Mô hình hóa toán học
Mặt đáy bể: Được coi là mặt phẳng $(P)$.
Mặt nước: Được coi là mặt phẳng $(Q)$.
Sợi dây dọi: Được coi là đường thẳng $MH$ (với $M$ nằm trên mặt nước và $H$ chạm đáy bể).
2. Kiến thức áp dụng
Khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song: Nếu $(P) // (Q)$ thì khoảng cách giữa chúng bằng khoảng cách từ một điểm bất kỳ trên mặt phẳng này đến mặt phẳng kia.
Tính chất dây dọi: Theo nguyên lý trọng trường, dây dọi luôn có phương thẳng đứng, vuông góc với mặt phẳng nằm ngang (mặt đáy và mặt nước).
Ta có hình minh hoạ như sau:

Giả sử mặt phẳng đáy bể nước là mặt phẳng (P), mặt phẳng mặt nước là mặt phẳng (Q), dây dọi là đường thẳng MH.
Khi đó ta có (P) // (Q). Mà d((P), (Q)) = d(M, (P)), với M ∈ (Q).
Lại có, sợi dây của quả dọi có phương vuông góc với mặt phẳng nước và đáy bể, do đó MH ⊥ (P).
Khi đó d(M, (P)) = MH, MH chính là độ dài đoạn dây dọi nằm trong bể nước.
Vậy để đo độ sâu của bể, ta có thể thả quả dọi chạm đáy bể và đo chiều dài của đoạn dây dọi nằm trong bể nước.
Sau khi giải bài 7.27 SGK Toán 11 Tập 2 Kết nối tri thức các em cần ghi nhớ:
Định nghĩa: Khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song bằng độ dài đoạn thẳng vuông góc chung của hai mặt phẳng đó.
Thực tế: Phương của dây dọi là phương vuông góc với mặt đất nằm ngang, đây là công cụ hữu hiệu để xác định đường cao và khoảng cách trong xây dựng và đo đạc.
• Xem thêm: