Bài tập 7.42 trang 65 SGK Toán 11 Tập 2 là một bài toán tổng hợp về hình hộp đứng có đáy là hình thoi. Bài toán yêu cầu vận dụng linh hoạt công thức tính diện tích hình thoi, thể tích khối lăng trụ và kỹ thuật dựng chân đường vuông góc để tính khoảng cách từ một điểm đến mặt phẳng. Đây là những kỹ năng quan trọng giúp học sinh xử lý các dạng toán về đa diện và quan hệ vuông góc.
Cho hình hộp ABCD.A'B'C'D' có độ dài tất cả các cạnh bằng a, AA' ⊥ (ABCD) và $\widehat{BAD}$ = 60o.
a) Tính thể tích của khối hộp ABCD.A'B'C'D'.
b) Tính khoảng cách từ A đến mặt phẳng (A'BD).
Thể tích hình hộp: 8$V = S_{đáy} \cdot h$. Vì 9$AA' \perp (ABCD)$ nên 10$AA'$ chính11 là chiều cao $h$
Diện tích hình thoi: $S = AB \cdot AD \cdot \sin(\widehat{BAD})$.
Khoảng cách từ điểm đến mặt phẳng: Sử dụng phương pháp dựng mặt phẳng phụ vuông góc với mặt phẳng mục tiêu (mô hình 3 đường vuông góc).
Ta có hình minh hoạ như sau:

a) Gọi O là giao điểm của AC và BD.
Vì hình hộp ABCD.A'B'C'D' có độ dài tất cả các cạnh bằng a nên ABCD là hình thoi,
⇒ AO = OC và AC ⊥ BD.
Có SABD = $\frac{1}{2}$.AO.BD = $\frac{1}{2}.CO.BD = SBCD.
Nên SABCD = 2SABD.
Mà SABD = $\frac{1}{2}.AB.AD.sin$\widehat{BAD}$ = $\frac{1}{2}.a.a.sin60o $= \frac{a^2\sqrt{3}}{4}$ .
⇒ SABCD = $\frac{a^2\sqrt{3}}{2}$
Vậy, ta có:
$V_{ABCD.A'B'C'D'}=AA'.S_{ABCD}$ $=a.\frac{a^2\sqrt{3}}{2}$ $=\frac{a^3\sqrt{3}}{2}$
b) Vì AO ⊥ BD mà AA' ⊥ (ABCD) nên AA' ⊥ BD.
Do đó BD ⊥ (AOA').
⇒ (A'BD) ⊥ (AOA').
Kẻ AE ⊥ A'O tại E. Vì (A'BD) ⊥ (AOA'), (A'BD) ∩ (AOA') = A'O và AE ⊥ A'O nên AE ⊥ (A'BD).
Do đó d(A, (A'BD)) = AE.
Xét tam giác ABD có AB = AD = a nên tam giác ABD là tam giác cân tại A
mà $\widehat{BAD}=60^o$ nên tam giác ABD đều,
⇒ BD = a
mà $BO=\frac{1}{2}BD=\frac{a}{2}$
Xét tam giác AOB vuông tại O, có:
$AO=\sqrt{AB^2-BO^2}$ $=\sqrt{a^2-\frac{a^2}{4}}$ $=\frac{a\sqrt{3}}{2}$
Vì AA' ⊥ (ABCD) nên AA' ⊥ AO hay tam giác A'AO vuông tại A.
Xét Δ A'AO vuông tại A có:
$\frac{1}{AE^2}=\frac{1}{AA'^2}+\frac{1}{AO^2}$ $=\frac{1}{a^2}+\frac{4}{3a^2}$ $=\frac{7}{3a^2}$ $\Rightarrow AE=a\sqrt{\frac{3}{7}}$
Vậy $d( A,(A'BD))=a\sqrt{\frac{3}{7}}$
Qua bài tập 7.42, học sinh cần lưu ý:
Tính chất hình hộp: Nếu tất cả các cạnh bằng nhau và cạnh bên vuông góc với đáy, đó là một hình hộp đứng có đáy là hình thoi.
Mô hình tính khoảng cách: Khi chân đường cao là $A$ và mặt phẳng mục tiêu là $(A'BD)$, hãy tìm đường vuông góc từ $A$ xuống cạnh đối diện $BD$. Điểm kết nối $O$ sẽ tạo ra mặt phẳng vuông góc trung gian $(A'AO)$.
Sử dụng hệ thức lượng: Luôn tận dụng công thức nghịch đảo bình phương đường cao trong tam giác vuông để đơn giản hóa quá trình tính toán.
• Xem thêm: