Các bài toán về sự lựa chọn của hai đối tượng là dạng bài tập điển hình để xây dựng tư duy về không gian mẫu đồng khả năng. Bài 8.11 trang 58 SGK Toán 9 Tập 2 đưa ra tình huống hai bạn cùng đi ăn trưa tại các quán ăn khác nhau. Qua bài tập này, học sinh sẽ học được cách liệt kê các cặp kết quả theo bảng tọa độ và tính xác suất cho các điều kiện "cùng một quán", "loại trừ" hoặc "ít nhất một".
Trên một dãy phố có ba quán ăn A, B, C. Hai bạn Văn và Hải mỗi người chọn ngẫu nhiên một quán ăn để ăn trưa.
a) Mô tả không gian mẫu của phép thử.
b) Tính xác suất của các biến cố sau:
E: “Hai bạn cùng vào một quán”;
F: “Cả hai bạn không chọn quán C”;
G: “Có ít nhất một bạn chọn quán B”.
Để giải quyết bài toán này, chúng ta cần xác định rằng mỗi bạn đều có 3 lựa chọn quán ăn độc lập.
Xác định không gian mẫu ($\Omega$): Vì Văn có 3 lựa chọn và Hải có 3 lựa chọn, tổng số kết quả là $3 \times 3 = 9$.
Sử dụng bảng tọa độ: Đây là công cụ trực quan nhất để liệt kê các cặp kết quả $(a, b)$ mà không bị sót.
Tính xác suất: Áp dụng công thức kinh điển $P(X) = \frac{n(X)}{n(\Omega)}$.
a) Phép thử là hai bạn Văn và Hải mỗi người chọn ngẫu nhiên một quán ăn trong ba quán ăn A, B, C để ăn trưa.
Kết quả của phép thử là (a, b), trong đó a và b tương ứng là quán ăn mà bạn Văn và Hải lựa chọn.
Ta liệt kê được tất cả các kết quả có thể của phép thử bằng cách lập bảng như sau:

Mỗi ô là một kết quả có thể. Không gian mẫu là tập hợp 9 ô của bảng trên. Do đó, không gian mẫu của phép thử là Ω = {(A, A); (A, B); (A, C); (B, A); (B, B); (B, C); (C, A); (C, B); (C, C)}.
Tập Ω có 9 phần tử.
b) Vì hai bạn Văn và Hải mỗi người chọn ngẫu nhiên một quán ăn để ăn trưa nên các kết quả có thể của phép thử là đồng khả năng.
⦁ Có 3 kết quả thuận lợi của biến cố E là: (A, A); (B, B); (C, C).
Do đó, $P(E)=\frac{3}{9}=\frac{1}{3}$
⦁ Có 4 kết quả thuận lợi của biến cố F là: (A, A); (A, B); (B, A); (B, B).
Do đó, $P(F)=\frac{4}{9}$
⦁ Có 5 kết quả thuận lợi của biến cố G là: (A, B); (B, A); (B, B); (B, C); (C, B).
Do đó, $P(G)=\frac{5}{9}$
Lưu ý khi giải bài 8.11 SGK Toán 9 tập 2 Kết nối tri thức:
Tính độc lập: Văn chọn quán nào không ảnh hưởng đến việc Hải chọn quán đó. Do đó kết quả (A, A) là hoàn toàn có thể xảy ra.
Mẹo tính nhanh cho biến cố G: Bạn có thể dùng biến cố đối $\bar{G}$: "Không bạn nào chọn quán B". Khi đó Văn có 2 cách chọn (A hoặc C), Hải có 2 cách chọn (A hoặc C). Số kết quả của $\bar{G}$ là $2 \times 2 = 4$.
$P(\bar{G}) = \frac{4}{9}$
$P(G) = 1 - \frac{4}{9} = \frac{5}{9}$ (Kết quả khớp với cách liệt kê).
Trình bày: Hãy luôn nêu rõ số phần tử của không gian mẫu và số kết quả thuận lợi trước khi đưa ra phân số cuối cùng.
» Xem thêm: