Bài tập số 3, trang 8 SGK Toán 8 Tập 2 (Cánh Diều), là bài toán cơ bản về Tính hợp lí của kết luận thống kê và Tính đại diện của dữ liệu. Ta cần phân tích mục đích thăm dò (khảo sát sở thích màu sơn) và so sánh nó với kết luận được hãng sản xuất xe đưa ra trong quảng cáo.
Để chuẩn bị đưa ra thị trường mẫu xe ô tô mới, một hãng sản xuất xe ô tô tiến hành thăm dò màu sơn mà người mua yêu thích. Hãng sản xuất xe đó đã hỏi ý kiến của 100 người mua xe ở độ tuổi từ 20 đến 30 và nhận được kết quả là: 45 người thích màu đen, 20 người thích màu trắng, 35 người thích màu đỏ.
Từ đó hãng sản xuất xe đưa ra quảng cáo sau: 45% số người mua xe chọn màu đen, 20% số người mua chọn xe màu trắng. Theo em, hãng sản xuất xe đưa ra kết luận như trong quảng cáo trên thì có hợp lí không? Vì sao?
Mục đích Thăm dò: Tìm hiểu sở thích màu sơn yêu thích (bao gồm Đen, Trắng, Đỏ).
Dữ liệu Mẫu: $100$ người $\to$ $45\% \text{ (Đen)}, 20\% \text{ (Trắng)}, 35\% \text{ (Đỏ)}$.
Kết luận Quảng cáo: Chỉ nhắc đến màu Đen và Trắng.
Tính hợp lí: Kết luận có hợp lí và có tính đại diện toàn bộ mẫu dữ liệu hay không?
Hãng sản xuất xe đưa ra kết luận trong quảng cáo là 45% số người mua xe chọn màu đen, 20% số người mua chọn xe màu trắng là chưa hợp lí bởi mục đích hãng xe đưa ra là tiến hành thăm dò màu sơn mà người mua yêu thích và ba màu được yêu thích là đen, trắng, đỏ, nhưng khi đưa ra kết luận thì hãng không hề nhắc đến màu đỏ.
Vì vậy, quảng cáo này của hãng chưa có tính đại diện toàn bộ đối với vấn đề cần thống kê.
Kết luận của hãng sản xuất xe trong quảng cáo là không hợp lí vì nó không phản ánh toàn bộ dữ liệu mẫu đã thu thập. Hãng đã bỏ qua $35\%$ số người thích màu đỏ, làm giảm tính khách quan và tính đại diện của thông tin được công bố.
• Xem thêm: