Trong chương trình Toán 10 Tập 2 KNTT, việc mô tả chính xác không gian mẫu là bước tiên quyết để giải các bài toán xác suất. Giải bài 9.17 trang 88 yêu cầu chúng ta hệ thống hóa các kết quả có thể xảy ra khi rút thẻ dựa trên hai đặc điểm: màu sắc và con số. Bài viết này sẽ hướng dẫn các em cách ký hiệu khoa học và liệt kê đầy đủ các phần tử của biến cố theo yêu cầu đề bài.
Một hộp đựng bảy thẻ màu xanh đánh số từ 1 đến 7; năm thẻ màu đỏ đánh số từ 1 đến 5 và hai thẻ màu vàng đánh số từ 1 đến 2. Rút ngẫu nhiên ra một tấm thẻ.
a) Mô tả không gian mẫu.
b) Mỗi biến cố sau là tập con nào của không gian mẫu?
A: “Rút ra được thẻ màu đỏ hoặc màu vàng”;
B: “Rút ra được thẻ mang số hoặc là 2 hoặc là 3”.
Mô tả không gian mẫu ($\Omega$)
Không gian mẫu là tập hợp tất cả các kết quả có thể xảy ra của phép thử. Để mô tả gọn gàng, ta nên sử dụng các ký hiệu viết tắt cho màu sắc kết hợp với chỉ số là các con số trên thẻ.
Xác định tập con của biến cố
Một biến cố là một tập con của không gian mẫu. Để xác định tập con này, ta cần:
Đọc kỹ điều kiện: Biến cố yêu cầu màu sắc hay con số cụ thể nào?
Rà soát không gian mẫu: Nhặt ra tất cả các phần tử thỏa mãn điều kiện đó.
Lưu ý: Chú ý các liên từ "hoặc" – nghĩa là chỉ cần thỏa mãn một trong các điều kiện là được chọn.
a) Tổng số thẻ là 7 + 5 + 2 = 14 (thẻ).
Phép thử là rút ngẫu nhiên 1 tấm thẻ trong hộp gồm 14 thẻ trên.
Kí hiệu: X là màu xanh, Đ là màu đỏ, V là màu vàng.
Không gian mẫu: Ω = {X1; X2; X3; X4; X5; X6; X7; Đ1; Đ2; Đ3; Đ4; Đ5; V1; V2}
⇒ n(Ω) = 14.
b) Biến cố A: “Rút ra được thẻ màu đỏ hoặc màu vàng”.
⇒ A = {Đ1; Đ2; Đ3; Đ4; Đ5; V1; V2}.
Biến cố B: “Rút ra được thẻ mang số hoặc là 2 hoặc là 3”.
⇒ B = {X2; X3; Đ2; Đ3; V2}.
Qua bài giải bài 9.17 trang 88 Toán 10 tập 2 Kết nối tri thức, các em cần đúc kết những lưu ý sau:
Kỹ năng ký hiệu: Việc đặt ký hiệu (X, Đ, V) giúp việc liệt kê không gian mẫu trở nên chuyên nghiệp và tránh nhầm lẫn.
Kiểm tra tính đầy đủ: Sau khi liệt kê, hãy đếm lại số phần tử để đảm bảo không bỏ sót bất kỳ tấm thẻ nào thỏa mãn điều kiện, đặc biệt là ở biến cố $B$ (dễ quên thẻ vàng chỉ có đến số 2).
Hiểu về biến cố: Luôn nhớ rằng mỗi biến cố là một tập hợp con, nên khi trình bày phải đặt các phần tử trong dấu ngoặc nhọn $\{\}$.
• Xem thêm: