Trong chương trình Xác suất Toán 10, hiểu đúng về biến cố đối là nền tảng để tính toán chính xác. Nhiều học sinh thường nhầm lẫn giữa "biến cố không xảy ra" và "biến cố đối". Giải bài 9.4 trang 82 sẽ giúp các em làm sáng tỏ khái niệm này thông qua phép thử lấy bi, từ đó biết cách xác định khi nào một tập hợp các kết quả thực sự là đối của một biến cố cho trước.
Một túi có chứa một số bi xanh, bi đỏ, bi đen và bi trắng. Lấy ngẫu nhiên một viên bi từ trong túi.
a) Gọi H là biến cố: “Bi lấy ra có màu đỏ”. Biến cố: “Bi lấy ra có màu xanh hoặc màu đen hoặc trắng” có phải là biến cố hay không?
b) Gọi K là biến cố: “Bi lấy ra có màu xanh hoặc màu trắng”. Biến cố: “Bi lấy ra màu đen” có phải là biến cố hay không?
Định nghĩa biến cố đối
Để giải bài 9.4, chúng ta cần bám sát định nghĩa:
Biến cố đối của biến cố $A$, kí hiệu là $\overline{A}$, là biến cố xảy ra khi và chỉ khi $A$ không xảy ra.
Nói cách khác, $\overline{A}$ phải bao gồm tất cả các kết quả còn lại trong không gian mẫu mà không thuộc $A$. Nếu một biến cố chỉ chứa một phần các kết quả còn lại, nó không phải là biến cố đối.
a) Biến cố H: “Bi lấy ra có màu đỏ”.
Biến cố: “Bi lấy ra có màu xanh hoặc màu đen hoặc trắng” là biến cố vì nếu không lấy ra bi màu đỏ thì chỉ có thể lấy ra là màu xanh hoặc đen, hoặc trắng.
b) Biến cố K: “Bi lấy ra có màu xanh hoặc màu trắng”.
Biến cố: “Bi lấy ra màu đen” không là biến cố vì nếu không lấy ra màu xanh hoặc màu trắng thì có thể là màu đen hoặc đỏ.
Qua bài giải bài 9.4 trang 82 Toán 10 tập 2 Kết nối tri thức, các em cần rút ra bài học quan trọng:
Tính toàn vẹn: Biến cố đối phải là "phần còn lại" hoàn chỉnh của không gian mẫu.
Mẹo nhận biết: Hãy liệt kê tất cả các màu sắc có trong phép thử. Lấy tất cả các màu trừ đi màu của biến cố gốc, bạn sẽ có màu của biến cố đối.
Sai lầm cần tránh: Đừng nhầm lẫn giữa "hai biến cố xung khắc" (không thể cùng xảy ra) và "hai biến cố đối" (không thể cùng xảy ra VÀ tổng xác suất bằng 1).
• Xem thêm: