Chào các em! Bài toán này là một ví dụ thực tế về cách sử dụng các đại lượng thống kê để phân tích và so sánh dữ liệu. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm thời gian ngủ trung bình của học sinh nam và nữ, và xác định một ngưỡng thời gian ngủ quan trọng của cả khối.
Phỏng vấn một số học sinh khối 11 về thời gian (giờ) ngủ của một buổi tối, thu được bảng số liệu ở bên.

a) So sánh thời gian ngủ trung bình của các bạn học sinh nam và nữ.
b) Hãy cho biết 75% học sinh khối 11 ngủ ít nhất bao nhiêu giờ?
Để giải quyết bài toán này, chúng ta cần thực hiện các bước sau:
Tính số trung bình: Để so sánh thời gian ngủ trung bình, ta sẽ tính số trung bình của mỗi nhóm nam và nữ bằng cách sử dụng giá trị đại diện và tần số của mỗi nhóm.
Công thức: $\overline{x}\approx \frac{\sum m_in_i}{n}$.
Tìm tứ phân vị: Để biết 75% học sinh ngủ ít nhất bao nhiêu giờ, chúng ta cần tìm tứ phân vị thứ nhất (Q1) của mẫu số liệu tổng hợp. Q1 là giá trị chia mẫu số liệu thành hai phần, với 25% số liệu nằm dưới nó và 75% số liệu nằm trên nó.
Công thức:
a) So sánh thời gian ngủ trung bình của các bạn học sinh nam và nữ.
Trong mỗi khoảng thời gian, giá trị đại diện là trung bình cộng của giá trị hai đầu mút nên ta có bảng sau:
|
Thời gian |
Số học sinh nam |
Số học sinh nữ |
|
4,5 |
6 |
4 |
|
5,5 |
10 |
8 |
|
6,5 |
13 |
10 |
|
7,5 |
9 |
11 |
|
8,5 |
7 |
8 |
Tổng số các bạn nam là: n1 = 6 + 10 + 13 + 9 + 7 = 45.
Thời gian ngủ trung bình của các bạn học sinh nam là:
Tổng số các bạn nữ là n2 = 4 + 8 + 10 + 11 + 8 = 41.
Thời gian ngủ trung bình của các bạn học sinh nữ là:
Vì 6,52 < 6,77 nên thời gian ngủ trung bình của các học sinh nam ít hơn các học sinh nữ.
b) Hãy cho biết 75% học sinh khối 11 ngủ ít nhất bao nhiêu giờ?
Ta có:
|
Thời gian |
Số học sinh nam |
Số học sinh nữ |
Số học sinh khối 11 |
|
[4; 5) |
6 |
4 |
10 |
|
[5; 6) |
10 |
8 |
18 |
|
[6; 7) |
13 |
10 |
23 |
|
[7; 8) |
9 |
11 |
20 |
|
[8; 9) |
7 |
8 |
15 |
Tổng số học sinh khối 11 được khảo sát là n = 45 + 41 = 86.
Gọi x1, x2, x3, ..., x86 là thời gian ngủ của các học sinh khối 11 được khảo sát và giả sử dãy này đã sắp xếp theo thứ tự tăng dần.
Khi đó trung vị của mẫu số liệu là:
Vì tứ phân vị thứ nhất Q1 là x22.
Mà x22 thuộc nhóm [5; 6) nên nhóm này chứa Q1.
Do đó, p = 2; a2 = 5; m2 = 18; m1 = 10; a3 – a2 = 6 – 5 = 1
và ta có:
Tứ phân vị thứ nhất Q1 chia mẫu số liệu thành 2 phần, phần dưới chiếm 25% số liệu của mẫu và phần trên chiếm 75% số liệu của mẫu.
Vậy 75% học sinh khối 11 ngủ ít nhất 5,64 giờ.
Qua bài 3.7, các em đã rèn luyện được kỹ năng tính số trung bình và tứ phân vị của mẫu số liệu ghép nhóm. Việc hiểu các đại lượng này giúp chúng ta phân tích dữ liệu một cách hiệu quả và đưa ra những kết luận chính xác. Chúc các em học tốt!
• Xem thêm: