Bài tập số 6, trang 47 SGK Toán 11 Tập 2 (Cánh Diều), là bài toán ứng dụng thực tế của hàm số logarit trong Hóa học để tính và so sánh độ $\text{pH}$. Công thức $\mathbf{\text{pH} = -\log[\text{H}^+]}$ được sử dụng, trong đó $[\text{H}^+]$ là nồng độ ion hydrogen. Bài toán yêu cầu so sánh $\text{pH}$ mà không sử dụng máy tính.
Chỉ số hay độ pH của một dung dịch được tính theo công thức: pH = –log[H+]. Phân tích nồng độ ion hydrogen [H+] trong hai mẫu nước sông, ta có kết quả sau:
Mẫu 1: [H+] = 8 . 10–7; Mẫu 2: [H+] = 2 . 10–9.
Không dùng máy tính cầm tay, hãy so sánh độ pH của hai mẫu nước trên.
Tính $\text{pH}$: Áp dụng công thức $\text{pH} = -\log[\text{H}^+]$ và sử dụng các quy tắc biến đổi logarit:
$\log(a \cdot b) = \log a + \log b$
$\log(a^n) = n \log a$
$\log 10 = 1$
So sánh: So sánh hai biểu thức $\text{pH}_1$ và $\text{pH}_2$ thu được.
* Mẫu 1:
pH = –log[H+] = –log(8 . 10–7)
= –(log8 + log10–7) = –log8 – log10–7
= –log8 + 7log10 = –log23 + 7
= –3log2 + 7.
* Mẫu 2:
pH = –log[H+] = –log(2 . 10–9)
= –(log2 – log10–9) = – log2 – log10–9
= –log2 + 9log10 = –log2 + 9.
Vì 3log2 > log2 nên –3log2 < –log2
⇒ –3log2 + 7 < –log2 + 7
Hay –3log2 + 7 < –log2 + 9
Do đó độ pH của mẫu 1nhỏ hơn độ pH của mẫu 2.
Độ $\text{pH}$ của hai mẫu nước sông được tính là $\text{pH}_1 = 7 - 3\log 2$ và $\text{pH}_2 = 9 - \log 2$. Phân tích cho thấy $\text{pH}_2 - \text{pH}_1 = 2 + 2\log 2 > 0$. Điều này có nghĩa là mẫu 1 có nồng độ acid cao hơn (chua hơn) so với mẫu 2.
• Xem thêm:
Bài 1 trang 47 Toán 11 tập 2 Cánh Diều: Lập bảng biến thiên và vẽ đồ thị hàm số: a) y = 4x...
Bài 2 trang 47 Toán 11 tập 2 Cánh Diều: Tìm tập xác định của các hàm số: a) y = 12x;...