Bài tập số 6, trang 24 SGK Toán 11 Tập 2 (Cánh Diều), là một bài toán xác suất nâng cao sử dụng công thức tổ hợp ($C_n^k$) và biến cố đối. Bài toán yêu cầu tính xác suất để chọn ngẫu nhiên 3 viên bi từ hộp có 3 màu, sao cho 3 viên bi được chọn có đúng hai màu.
Trong một chiếc hộp có 20 viên bi có cùng kích thước và khối lượng, trong đó có 9 viên bi màu đỏ, 6 viên bi màu xanh và 5 viên bi màu vàng. Lấy ngẫu nhiên đồng thời 3 viên bi.
Tìm xác suất để 3 viên bi lấy ra có đúng hai màu.
Tổng quan: Tính xác suất $P(A)$ với $A$: "3 viên bi có đúng hai màu".
Biến cố đối ($\overline{A}$): Vì tổng số viên bi là 3, số màu tối đa là 3. Các trường hợp về số màu có thể xảy ra là: 1 màu, 2 màu, 3 màu.
$A$ = "2 màu".
$\overline{A}$ = "1 màu hoặc 3 màu".
Tính $n(\overline{A})$: Tính số cách chọn 3 viên bi có cùng màu (1 màu) cộng với số cách chọn 3 viên bi có 3 màu khác nhau (3 màu).
Công thức: $P(A) = 1 - P(\overline{A})$.
− Mỗi cách chọn ra đồng thời 3 viên bi trong hộp có 20 viên bi cho ta một tổ hợp chập 3 của 20 phần tử. Do đó, không gian mẫu Ω của phép thử trên gồm các tổ hợp chập 3 của 20 phần tử:
$n(\Omega )=C_{20}^{3}=\frac{20!}{3!.17!}=1140$
− Xét biến cố A: "3 viên bi lấy ra có đúng hai màu".
Khi đó biến cố đối của A là: "3 viên bi lấy ra có 3 màu khác nhau hoặc có cùng màu".
⦁ Trường hợp 1: Ba viên bi lấy ra có 3 màu khác nhau, ta có:
$C_{9}^{1}.C_{6}^{1}.C_{5}^{1}=270$ (cách chọn)
⦁ Trường hợp 2: Ba viên bi lấy ra có cùng màu (cùng màu đỏ hoặc cùng màu xanh hoặc cùng màu vàng), ta có:
$C_{9}^{3}+C_{6}^{3}+C_{5}^{3}=114$ (cách chọn)
Như vậy, số kết quả thuận lợi cho biến cố là:
$n(\overline{A})=270+114=384$ (cách chọn)
Nên xác suất của biến cố đối là:
$P(\overline{A})=\frac{n(\overline{A})}{n(\Omega )}=\frac{384}{1140}=\frac{32}{95}$
Suy ra, xác suất của biến cố A là:
$P(A)=1-P(\overline{A})$ $=1-\frac{32}{95}=\frac{63}{95}$
Vậy xác suất để 3 viên bi lấy ra có đúng hai màu 63/95.
Tổng kết: Bài 6 trang 24 Toán 11 tập 2 Cánh Diều: Xác suất để 3 viên bi lấy ra có đúng hai màu được tính hiệu quả thông qua biến cố đối $\overline{A}$ ("1 màu hoặc 3 màu"). Số cách chọn $\overline{A}$ là $384$ trên tổng số $1140$ cách. Kết quả xác suất cuối cùng là $\mathbf{63/95}$.
• Xem thêm: