Dẫn xuất halogen là những hợp chất hữu cơ được hình thành khi thay thế một hoặc nhiều nguyên tử hydrogen trong phân tử hydrocarbon bằng một hoặc nhiều nguyên tử halogen ($F, Cl, Br, I$). Việc gọi tên chính xác các hợp chất này là nền tảng quan trọng để học tốt các phản ứng hóa học ở chương tiếp theo.
Gọi tên các dẫn xuất halogen

Để gọi tên các dẫn xuất halogen theo hệ thống IUPAC, chúng ta thực hiện theo các bước:
Bước 1: Chọn mạch carbon dài nhất chứa nguyên tử halogen làm mạch chính.
Bước 2: Đánh số thứ tự các nguyên tử carbon trên mạch chính sao cho nguyên tử carbon liên kết với halogen có chỉ số nhỏ nhất.
Bước 3: Tên gọi = Số chỉ vị trí halogen - Tên halogen + Tên hydrocarbon mạch chính.
Tên gọi = Tên gốc hydrocarbon + Halogenide (fluoride, chloride, bromide, iodide).
Các dẫn xuất halogen có tên như sau:
| STT | Công thức cấu tạo | Tên thay thế (IUPAC) | Tên gốc - chức |
| (1) | $CH_3-CH_2-CH_2-Cl$ | 1-chloropropane | propyl chloride |
| (2) | $CH_2=CH-I$ | iodoethene | vinyl iodide |
| (3) | $Cl-CH_2-CH_2-CH_2-Cl$ | 1,3-dichloropropane | - |
| (4) | $CH_3-CH(Cl)-CH_2-Cl$ | 1,2-dichloropropane | - |
| (5) | $C_6H_5-Br$ | bromobenzene | phenyl bromide |
Lưu ý khi giải bài:
Ở hợp chất (1), cần đánh số từ phía carbon có chứa $Cl$.
Ở hợp chất (3) và (4), chúng là các đồng vị trí của nhau (isomer), cần nêu rõ vị trí của cả hai nguyên tử chlorine để phân biệt.
Hợp chất (5) có vòng benzene, halogen đính trực tiếp vào vòng nên gọi là halobenzene.
Qua lời giải bài 1 trang 98 Hoá 11 SGK Chân trời sáng tạo, các em cần nhớ:
Halogen ưu tiên hơn hay mạch nhánh ưu tiên hơn? Khi đánh số, halogen và nhóm alkyl có vai trò ngang nhau, ta đánh số sao cho tổng các chỉ số là nhỏ nhất.
Độ ưu tiên bảng chữ cái: Nếu có nhiều loại halogen khác nhau, ta gọi tên chúng theo thứ tự bảng chữ cái ($Br$ - bromo, $Cl$ - chloro, $F$ - fluoro, $I$ - iodo).
• Xem thêm: