Giải bài 2 trang 71 SGK Hoá 10 Chân trời sáng tạo

Bài 2 trang 71 SGK Hoá 10 (Chân trời sáng tạo):

Sự phân bố electron không đồng đều trong một nguyên tử hay một phân tử hình thành nên

A. một ion dương

B. một ion âm

C. một lưỡng cực vĩnh viễn

D. một lưỡng cực tạm thời

Phân tích và Hướng dẫn giải

1. Bản chất chuyển động của Electron

Trong một nguyên tử hoặc phân tử (đặc biệt là các phân tử không phân cực), đám mây electron luôn chuyển động liên tục. Tại một thời điểm bất kỳ, các electron có thể tập trung nhiều hơn về một phía của nguyên tử hoặc phân tử.

2. Sự hình thành lưỡng cực tạm thời (Instantaneous Dipole)

• Cơ chế: Khi các electron dồn về một phía, đầu đó sẽ mang một phần điện tích âm ($\delta^-$), trong khi phía đối diện thiếu hụt electron sẽ mang một phần điện tích dương ($\delta^+$).

• Đặc điểm: Sự phân lệch điện tích này chỉ tồn tại trong một khoảnh khắc cực ngắn và luôn thay đổi vị trí. Do đó, nó được gọi là lưỡng cực tạm thời.

• Hệ quả: Lưỡng cực tạm thời này có thể làm biến dạng đám mây electron của nguyên tử/phân tử lân cận, tạo nên các lưỡng cực cảm ứng, từ đó hình thành lực hút yếu giữa chúng gọi là tương tác Van der Waals.

Giải bài 2 trang 71 SGK Hoá 10 (Chân trời sáng tạo):

- Đáp án đúng: D. một lưỡng cực tạm thời.

Giải thích cụ thể:

• Sự phân bố electron không đồng đều trong một nguyên tử hay một phân tử (xảy ra trong một thời điểm nhất định) hình thành nên một lưỡng cực tạm thời.

• Tại sao không chọn các phương án khác?

  • Ion dương/âm (A, B): Hình thành khi nguyên tử nhường hoặc nhận hẳn electron, không phải do sự phân bố không đồng đều tạm thời.

  • Lưỡng cực vĩnh viễn (C): Chỉ tồn tại ở các phân tử phân cực (như $HCl, H_2O$), nơi có sự chênh lệch độ âm điện cố định giữa các nguyên tử, không phụ thuộc vào sự chuyển động nhất thời của electron.