Bài viết dưới đây giúp các em dễ dàng hiểu rõ công thức tính động năng cực đại của con lắc lò xo và công thức tính động năng cực đại của con lắc đơn, qua đó vận dụng giải các bài tập liên quan một cách chính xác nhất.
Theo chương trình Vật lí lớp 10, động năng của một vật là năng lượng mà vật có được do nó đang chuyển động. Biểu thức tính động năng được xác định như sau:
Trong đó:
m: khối lượng của vật (kg)
v: vận tốc của vật tại thời điểm khảo sát (m/s)
Wđ: động năng của vật (J)
Khi một con lắc lò xo dao động điều hòa, li độ của vật biến thiên theo thời gian với phương trình:
Khi đó, vận tốc của vật biến thiên theo phương trình:
Công thức động năng dao động điều hòa của con lắc lò xo tại thời điểm $t$ bất kỳ là:
Động năng cực đại của con lắc lò xo đạt được khi vận tốc của vật đạt giá trị cực đại ($v_{max} = A\omega$).
Nhận xét:
Động năng cực đại đạt được khi vật đi qua Vị trí cân bằng ($x = 0$).
Động năng cực đại đúng bằng Cơ năng của con lắc lò xo ($W_{d(max)} = W$).
Con lắc đơn dao động điều hòa (với góc $\alpha_0 \le 10^\circ$) theo các phương trình:
Li độ cong (li độ dài): $s = s_0\cos(\omega t + \varphi)$
Li độ góc: $\alpha = \alpha_0\cos(\omega t + \varphi)$

Động năng của con lắc đơn có thể tính theo li độ dài $s$ hoặc li độ góc $\alpha$:
Các đại lượng trong công thức:
Wđ: Động năng của con lắc đơn (J)
m: Khối lượng của vật (kg)
v: Vận tốc của vật (m/s)
s₀: Biên độ dài của dao động (m)
l: Chiều dài dây treo (m)
g: Gia tốc trọng trường ($m/s^2$)
Khi con lắc đơn đi qua vị trí cân bằng, động năng đạt giá trị lớn nhất:
| Đặc điểm | Con lắc lò xo | Con lắc đơn |
| VTCB ($x=0$ hoặc $s=0$) | $W_d$ cực đại ($W_{max}$) | $W_d$ cực đại ($W_{max}$) |
| Vị trí biên ($x=\pm A$ hoặc $\alpha=\pm \alpha_0$) | $W_d = 0$ | $W_d = 0$ |
| Liên hệ cơ năng | $W_d + W_t = \text{const}$ | $W_d + W_t = \text{const}$ |
Mẹo giải bài tập:
Luôn đổi đơn vị: Đảm bảo khối lượng ($m$) là kg, biên độ ($A, s_0$) là m, và vận tốc ($v$) là m/s để đơn vị động năng ra đúng Joule (J).
Xác định vị trí: Đề bài nói vật ở VTCB thì mặc định động năng đang cực đại. Đề bài nói vật ở vị trí biên thì động năng bằng 0.
Bảo toàn năng lượng: Trong nhiều bài toán, nếu không tính trực tiếp được động năng, hãy lấy Cơ năng trừ đi Thế năng ($W_d = W - W_t$).
Hy vọng bài viết này đã giúp các em nắm vững các công thức tính động năng cực đại của các hệ dao động. Hãy thường xuyên luyện tập các dạng bài tập tại hayhochoi.vn để làm chủ kiến thức Vật lí nhé! Chúc các em học tập tốt!