1. Công thức tính động năng cơ bản
Theo chương trình Vật lí lớp 10, động năng của một vật là năng lượng mà vật có được do nó đang chuyển động. Biểu thức tính động năng được xác định như sau:
$$W_d = \frac{1}{2}mv^2$$
Trong đó:
m: khối lượng của vật (kg)
v: vận tốc của vật tại thời điểm khảo sát (m/s)
Wđ: động năng của vật (J)
2. Công thức tính động năng cực đại của con lắc lò xo
Khi một con lắc lò xo dao động điều hòa, li độ của vật biến thiên theo thời gian với phương trình:
$$x = A\cos(\omega t + \varphi)$$
Khi đó, vận tốc của vật biến thiên theo phương trình:
$$v = x' = -\omega A\sin(\omega t + \varphi)$$
Biểu thức động năng tức thời
Công thức động năng dao động điều hòa của con lắc lò xo tại thời điểm $t$ bất kỳ là:
$$W_d = \frac{1}{2}mv^2 = \frac{1}{2}m\omega^2 A^2 \sin^2(\omega t + \varphi)$$
Công thức tính động năng cực đại
Động năng cực đại của con lắc lò xo đạt được khi vận tốc của vật đạt giá trị cực đại ($v_{max} = A\omega$).
$$W_{d(max)} = \frac{1}{2}mv_{max}^2 = \frac{1}{2}m\omega^2 A^2 = \frac{1}{2}kA^2$$
Nhận xét:
3. Công thức tính động năng cực đại của con lắc đơn
Con lắc đơn dao động điều hòa (với góc $\alpha_0 \le 10^\circ$) theo các phương trình:

Công thức tính động năng của con lắc đơn
Động năng của con lắc đơn có thể tính theo li độ dài $s$ hoặc li độ góc $\alpha$:
$$W_d = \frac{1}{2}mv^2 = \frac{1}{2}m\omega^2(s_0^2 - s^2) = mgl(\cos\alpha - \cos\alpha_0)$$
Các đại lượng trong công thức:
Wđ: Động năng của con lắc đơn (J)
m: Khối lượng của vật (kg)
v: Vận tốc của vật (m/s)
s₀: Biên độ dài của dao động (m)
l: Chiều dài dây treo (m)
g: Gia tốc trọng trường ($m/s^2$)
Công thức tính động năng cực đại của con lắc đơn
Khi con lắc đơn đi qua vị trí cân bằng, động năng đạt giá trị lớn nhất:
$$W_{d(max)} = \frac{1}{2}mv_{max}^2 = \frac{1}{2}m\omega^2 s_0^2 = mgl(1 - \cos\alpha_0)$$
4. Bảng so sánh và mẹo ghi nhớ nhanh
| Đặc điểm | Con lắc lò xo | Con lắc đơn |
| VTCB ($x=0$ hoặc $s=0$) | $W_d$ cực đại ($W_{max}$) | $W_d$ cực đại ($W_{max}$) |
| Vị trí biên ($x=\pm A$ hoặc $\alpha=\pm \alpha_0$) | $W_d = 0$ | $W_d = 0$ |
| Liên hệ cơ năng | $W_d + W_t = \text{const}$ | $W_d + W_t = \text{const}$ |
Mẹo giải bài tập:
Luôn đổi đơn vị: Đảm bảo khối lượng ($m$) là kg, biên độ ($A, s_0$) là m, và vận tốc ($v$) là m/s để đơn vị động năng ra đúng Joule (J).
Xác định vị trí: Đề bài nói vật ở VTCB thì mặc định động năng đang cực đại. Đề bài nói vật ở vị trí biên thì động năng bằng 0.
Bảo toàn năng lượng: Trong nhiều bài toán, nếu không tính trực tiếp được động năng, hãy lấy Cơ năng trừ đi Thế năng ($W_d = W - W_t$).
Hy vọng bài viết này đã giúp các em nắm vững các công thức tính động năng cực đại của các hệ dao động. Hãy thường xuyên luyện tập các dạng bài tập tại hayhochoi.vn để làm chủ kiến thức Vật lí nhé! Chúc các em học tập tốt!