Trong các bài toán về dòng điện xoay chiều, việc xác định chu kì và tần số góc dựa trên sự thay đổi cường độ dòng điện theo thời gian là một dạng bài tập quan trọng. Bằng cách sử dụng mối liên hệ giữa thời gian và vòng tròn lượng giác (hoặc đồ thị hình sin), chúng ta có thể dễ dàng giải quyết bài toán này. Hãy cùng phân tích chi tiết lời giải cho bài tập trang 91 dưới đây.
Cường độ dòng điện xoay chiều qua một đoạn mạch có biểu thức i = 3cosωt (A), trong đó t được đo bằng s. Biết rằng trong thời gian 0,1 s thì dòng điện tăng từ giá trị 0 A đến 3 A. Hãy tính tần số góc của dòng điện xoay chiều qua đoạn mạch.
Để tìm tần số góc $\omega$, trước tiên chúng ta cần xác định chu kì $T$ dựa vào dữ kiện biến thiên của dòng điện:
Nhận diện các giá trị: * Biên độ (cường độ dòng điện cực đại): $I_0 = 3\ A$.
Giá trị lúc đầu: $i_1 = 0\ A$ (Vị trí cân bằng).
Giá trị lúc sau: $i_2 = 3\ A$ (Vị trí biên dương).
Mối liên hệ thời gian:
Trên đồ thị hình sin hoặc vòng tròn lượng giác, khoảng thời gian ngắn nhất để vật đi từ vị trí cân bằng ($i = 0$) đến vị trí biên ($i = I_0$) là một phần tư chu kì ($T/4$).
Công thức tính $\omega$: Sau khi tìm được $T$, ta áp dụng công thức $\omega = \frac{2\pi}{T}$.
Trong thời gian 0,1 s thì dòng điện tăng từ giá trị 0 A đến 3 A
$\Rightarrow \frac{T}{4}=0,1(s)\Rightarrow T=0,4 (s)$
$\Rightarrow w=\frac{2 \pi}{T}=0,5(rad/s)$
Qua lời giải bài 4 trang 91 Vật lí 12 Chân trời sáng tạo SGK, các em cần nhớ:
Khoảng thời gian đặc biệt: * Từ $0$ đến $I_0$ (hoặc ngược lại): $t = T/4$.
Từ $-I_0$ đến $I_0$: $t = T/2$.
Đơn vị: Tần số góc $\omega$ có đơn vị chuẩn là $rad/s$.
Mẹo giải nhanh: Luôn vẽ trục thời gian hoặc vòng tròn lượng giác để xác định chính xác phân số của chu kì $T$, tránh nhầm lẫn khi đề bài cho các giá trị lẻ như $I_0\sqrt{2}/2$ hay $I_0/2$.
• Xem thêm: