Trong chương trình Vật Lí 12 chân trời sáng tạo, việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến áp suất của một khối khí lí tưởng là rất quan trọng. Nhiều học sinh thường nhầm lẫn khi so sánh áp suất của hai loại khí có khối lượng phân tử khác nhau. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết bài tập trang 56 để làm sáng tỏ mối quan hệ giữa áp suất, nhiệt độ và khối lượng khí.
Hai bình kín có thể tích bằng nhau đều chứa khí lí tưởng ở cùng một nhiệt độ. Khối lượng khí trong hai bình bằng nhau nhưng khối lượng một phân tử khí của bình 1 lớn gấp hai lần khối lượng một phân tử khi ở bình 2. Áp suất khí ở bình 1
A. bằng áp suất khí ở bình 2.
B. gấp bốn lần áp suất khí ở bình 2.
C. gấp hai lần áp suất khí ở bình 2.
D. bằng một nửa áp suất khí ở bình 2.
Để giải quyết bài toán này, chúng ta cần vận dụng Phương trình trạng thái của khí lí tưởng hoặc công thức tính áp suất theo Thuyết động học phân tử.
Thể tích bằng nhau: $V_1 = V_2 = V$.
Nhiệt độ bằng nhau: $T_1 = T_2 = T$.
Tổng khối lượng khí bằng nhau: $m_1 = m_2 = m$.
Khối lượng một phân tử khí: $m_{01} = 2m_{02}$.
Áp suất của khí lí tưởng được xác định bởi công thức từ thuyết động học phân tử:
Hoặc sử dụng phương trình Clapeyron - Mendeleev:
Trong đó, $M$ là khối lượng mol (phụ thuộc vào khối lượng một phân tử $m_0$). Đây chính là điểm mấu chốt dễ gây nhầm lẫn. Hãy xem xét kỹ lời giải bên dưới.
Bước 1: Sử dụng phương trình trạng thái khí lí tưởng
Ta có phương trình: $pV = \frac{m}{M}RT \Rightarrow p = \frac{mRT}{MV}$.
Bước 2: So sánh các đại lượng
Vì $m, R, T, V$ của hai bình đều giống nhau, nên áp suất $p$ tỉ lệ nghịch với khối lượng mol $M$.
Khối lượng mol $M$ tỉ lệ thuận với khối lượng của một phân tử $m_0$ ($M = m_0 \cdot N_A$).
Đề bài cho $m_{01} = 2m_{02}$, suy ra $M_1 = 2M_2$.
Bước 3: Lập tỉ số áp suất
Vậy áp suất ở bình 1 bằng một nửa áp suất ở bình 2.
⇒ Đáp án D.
Áp suất khí lí tưởng tỉ lệ thuận với số lượng phân tử trong một đơn vị thể tích và nhiệt độ tuyệt đối.
Nếu hai bình có cùng khối lượng khí và thể tích, bình nào có phân tử khí nặng hơn thì sẽ có ít phân tử hơn, do đó áp suất sẽ nhỏ hơn.
Công thức cốt lõi: $p = n \cdot k \cdot T$ (trong đó $n$ là mật độ phân tử).
• Xem thêm: