Từ xa xưa, con người đã biết sử dụng la bàn để xác định phương hướng trong những chuyến hành trình vượt đại dương. Tuy nhiên, tại sao một chiếc kim nhỏ bé lại luôn có thể tự định hướng theo trục Bắc - Nam của Trái Đất dù ở bất cứ đâu? Câu trả lời nằm ở từ trường khổng lồ bao quanh hành tinh chúng ta và quy luật tương tác cơ bản của nam châm.
Xung quanh Trái Đất có tồn tại từ trường, do đó Trái Đất được coi như một nam châm khổng lồ.
Dựa vào điều này, hãy giải thích tại sao kim la bàn luôn chỉ theo hướng Bắc - Nam địa lí.
Lõi của Trái Đất chứa các dòng kim loại nóng chảy chuyển động liên tục, tạo ra một từ trường bao quanh hành tinh. Từ trường này có các đường sức từ bao phủ không gian xung quanh Trái Đất, biến hành tinh của chúng ta thành một thanh nam châm khổng lồ.
Kim la bàn thực chất là một thanh nam châm nhỏ được đặt tự do trên một trục quay. Theo quy tắc từ tính:
Các cực cùng tên thì đẩy nhau.
Các cực khác tên thì hút nhau.
Do đó, khi đặt trong từ trường của Trái Đất, kim la bàn sẽ chịu tác dụng của lực từ và tự xoay sao cho các cực của nó hướng về các cực từ của Trái Đất.
Vì kim nam châm luôn hướng theo từ trường Trái Đất, mà từ trường Trái Đất gần trùng với cực địa lí nên ta thấy kim la bàn luôn chỉ theo hướng Bắc – Nam địa lí.
Lưu ý: Xung quanh Trái Đất có tồn tại từ trường, do đó Trái Đất được coi như một nam châm khổng lồ.
Qua lời giải bài 3 trang 65 Vật lí 12 Chân trời sáng tạo, các em cần nhớ:
Từ trường Trái Đất: Bảo vệ chúng ta khỏi bức xạ vũ trụ và giúp định hướng.
Độ từ thiên: Là góc lệch giữa cực Bắc địa lí và cực Bắc từ trường (kim la bàn không chỉ chính xác 100% vào cực Bắc địa lí mà có độ lệch nhỏ tùy vị trí).
Cấu tạo kim la bàn: Luôn là một vật liệu từ tính (thường là thép nhiễm từ).
• Xem thêm: