Sự chênh lệch nhiệt độ giữa trong nhà và ngoài sân vào những ngày nắng nóng không chỉ tạo ra sự khác biệt về cảm giác nhiệt mà còn làm thay đổi cấu trúc vật lí của khối khí. Khi áp suất được cân bằng, không khí nóng sẽ giãn nở và trở nên "nhẹ" hơn không khí lạnh. Bài tập này sẽ giúp chúng ta định lượng chính xác sự chênh lệch khối lượng riêng đó thông qua các định luật chất khí.
Bài 4 trang 47 Vật lí 12 Chân trời sáng tạo:
Vào những ngày trời nắng nóng, nhiệt độ không khí ngoài sân là 42 °C, trong khi nhiệt độ không khí trong nhà là 27 °C. Xem áp suất không khí trong nhà và ngoài sân là như nhau. Khối lượng riêng của không khí trong nhà lớn hơn khối lượng riêng của không khí ngoài sân bao nhiêu lần?
Áp suất không đổi ($p = \text{const}$): Đề bài cho biết áp suất trong nhà và ngoài sân là như nhau. Do đó, đây là quá trình đẳng áp.
Đối tượng: Một khối lượng không khí xác định ($m = \text{const}$).
Công thức khối lượng riêng: $D = \frac{m}{V} \Rightarrow V = \frac{m}{D}$.
Theo định luật Charles cho quá trình đẳng áp:
Thay $V$ bằng $\frac{m}{D}$, ta rút ra mối liên hệ:
Từ đó, tỉ lệ khối lượng riêng tỉ lệ nghịch với nhiệt độ tuyệt đối:
Vận dụng phương trình khí lí tưởng:
$\frac{P_1.V_1}{T_1}=\frac{P_2.V_2}{T_2}$
$\Rightarrow \frac{V_1}{T_1}=\frac{V_2}{T_2}\Rightarrow \frac{V_1}{V_2}=\frac{T_1}{T_2}$ $\Rightarrow \frac{V_1}{V_2}=\frac{300}{315}$
Mà D = m/V nên:
$\Rightarrow \frac{D_1}{D_2}=\frac{V_2}{V_1}$ $=\frac{315}{300}=1,05\: (l\grave{\hat{a}}n)$
Qua lời giải bài 4 trang 47 Vật lí 12 Chân trời sáng tạo, các em cần nghi nhớ:
Định luật Charles: Khi áp suất không đổi, thể tích tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối ($V \sim T$).
Khối lượng riêng và nhiệt độ: Ở áp suất không đổi, không khí càng lạnh thì khối lượng riêng càng lớn (càng đặc), không khí càng nóng thì khối lượng riêng càng nhỏ (càng loãng).
Ứng dụng: Đây chính là lý do khiến không khí lạnh thường ở tầng thấp và không khí nóng bay lên cao, tạo ra các dòng đối lưu trong khí quyển và trong căn nhà của bạn.
• Xem thêm: