Mỗi loại tia phóng xạ ($\alpha, \beta, \gamma$) đều mang những đặc tính vật lí riêng biệt về điện tích, khối lượng và vận tốc. Những đặc tính này quyết định khả năng tương tác của chúng với vật chất, đặc biệt là khả năng đâm xuyên. Việc hiểu rõ loại tia nào có sức xuyên thấu mạnh nhất không chỉ giúp các em giải tốt bài tập mà còn có ý nghĩa quan trọng trong an toàn bức xạ và y học.
Tia có khả năng đâm xuyên mạnh nhất là
A. tia α.
B. tia β+.
C. tia β-.
D. tia γ
Khả năng đâm xuyên của một loại tia tỉ lệ nghịch với khả năng ion hóa môi trường của nó. Để so sánh, chúng ta cùng xem xét đặc điểm của 3 loại tia chính:
Tia $\alpha$ ($^4_2He$): Là dòng hạt nhân Helium, có khối lượng lớn và điện tích $+2e$. Do kích thước "cồng kềnh", nó tương tác mạnh với các nguyên tử trên đường đi, dẫn đến khả năng ion hóa rất cao nhưng đâm xuyên rất yếu (bị chặn lại bởi một tờ giấy).
Tia $\beta$ (gồm $\beta^+$ và $\beta^-$): Là dòng electron hoặc positron chuyển động với vận tốc cực lớn. Chúng có khối lượng rất nhỏ nên ít tương tác hơn tia $\alpha$, có khả năng đâm xuyên trung bình (đi được vài mét trong không khí, bị chặn bởi lá nhôm dày vài mm).
Tia $\gamma$: Là sóng điện từ có bước sóng cực ngắn (hạt photon năng lượng cao), không mang điện và không có khối lượng nghỉ. Vì không mang điện, nó rất ít tương tác với vật chất và có khả năng đâm xuyên cực mạnh.
Tia có khả năng đâm xuyên mạnh nhất là tia γ
* Đáp án D.
Qua lời giải bài 2 trang 116 Vật lí 12 Chân trời sáng tạo SGK, ta có bảng so sánh khả năng đâm xuyên
| Loại tia | Bản chất | Khả năng đâm xuyên | Vật chắn tương ứng |
| Tia $\alpha$ | Hạt nhân $^4_2He$ | Yếu nhất | Tờ giấy, lớp da người |
| Tia $\beta$ | Electron/Positron | Trung bình | Lá nhôm dày vài mm |
| Tia $\gamma$ | Sóng điện từ | Mạnh nhất | Lớp chì dày, bê tông |
• Xem thêm: