Hotline 0939 629 809

Hợp chất Carbonyl là gì, tính chất hoá học, tính chất vật lí của hợp chất Carbonyl, điều chế và ứng dụng? Hoá 11 chân trời bài 18

15:18:4212/12/2023

Lý thuyết Hoá 11 Bài 18: Hợp chất Carbonyl Chân trời sáng tạo chương 6.

Nội dung về khái niệm Hợp chất Carbonyl là gì, tính chất vật lí, tính chất hoá học của Hợp chất Carbonyl, cách điều chế và ứng dụng của Hợp chất Carbonyl.

1.  Khái niệm, đặc điểm liên kết của Hợp chất Carbonyl

• Hợp chất carbonyl là hợp chất chứa nhóm carbonyl trong phân tử

* Ví dụ: Aldehyde no, đơn chức, mạch hở (CnH2nO, n≥ 1): Methanal HCHO, ethanal CH3CHO,…

- Aldehyde không no: Acrolein CH2 = CHCHO

- Aldehyde thơm: Benzaldehyde C6H5CHO

- Ketone no: Acetone CH3COCH3, ethyl methyl ketone CH3CH2COCH3,…

Cấu trúc phân tử của một số hợp chất carbonyl

Cấu trúc phân tử của một số hợp chất carbonyl

2. Danh pháp của hợp chất carbonyl

• Aldehyde: Tên theo danh pháp thay thế của aldehyde đơn chức, mạch hở:

Tên hydrocarbon tương ứng (bỏ kí tự e ở cuối) + al

Đánh số các nguyên tử carbon ở mạch chính bắt đầu từ ở nguyên tử carbon của nhóm –CHO.

* Ví dụ: C2H5CHO: propanal

(CH3)2CHCH2CHO: 3-methylbutanal

• Ketone: Tên theo danh pháp thay thế của ketone đơn chức mạch hở:

Tên hydrocarbon tương ứng (bỏ kí tự e ở cuối) + Số chỉ vị trí nhóm carbonyl + one

Đánh số các nguyên tử carbon ở mạch chính bắt đầu từ nguyên tử carbon gần nhóm >C=O nhất.

* Ví dụ: CH3COCH2CH3: Butanone

CH2COCH=CH2: But-3-en-2-one

C6H5CH2COCH3: 1-phenylpropan-2-one

3. Tính chất vật lí của hợp chất carbonyl

- Formaldehyde và acetadehyde là những chất khí ở nhiệt độ thường. Các hợp chất carbonyl khác là chất lỏng hoặc rắn.

- Aldehyde, ketone có nhiệt sôi thấp hơn so với alcohol tương ứng. Các hợp chất carbonyl có nhiệt độ sôi cao hơn nhiều so với hydrocarbon có phân tử khối tương đương do phân tử chứa nhóm carbonyl phân cực làm phân tử các hợp chất carbonyl phân cực.

- Các alhehyde, ketone có mạch carbon ngắn dễ tan trong nước nhờ có liên kết hydrogen với nước. Các aldehyde, ketone có mạch carbon dài hơn đều ít tan hoặc không tan trong nước. Các aldehyde, ketone thơm hầu như không tan.

- Aldehyde, ketone thường có mùi đặc trưng..

 

4. Tính chất hoá học của hợp chất carbonyl

Nhóm >C=O quyết định tính chất hoá học đặc trưng của aldehyde, ketone

4.1. Phản ứng khử aldehyde, ketone

Với chất khử là LiAlH4 hoặc NaBH4 thì

+ Andehyde bị khử tạo thành alcohol bậc I.

+ Ketone bị khử tạo thành alcohol bậc II.

R – CHO  R – CH2 – OH

RCOR'  R – CHOH – R'

* Ví dụ: CH3 – CHO  CH– CH2 – OH

 CH3COCH3  CH– CHOH – CH3

4.2. Phản ứng oxi hoá aldehyde

• Khi tác dụng với nước bromine, aldehyde bị oxi hoá tạo thành acid

R – CH=O  R – COOH

CH3CH=O + Br2 + H2O → CH3COOH + 2HBr

• Phản ứng với thuốc thử Tollens (phản ứng tráng bạc) và Cu(OH)2/OH- là phản ứng đặc trưng của aldyhyde, thường dùng để nhận biết các aldehyde.

CH3CHO + 2[Ag(NH3)2OH]  CH3COONH4 + 2Ag↓ + 3NH3 + H2O

CH3CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH → CH3COONa + Cu2O↓ + 3H2O

(Cu2O: Copper (II) oxide (màu đỏ gạch))

• Ketone không tham gia các phản ứng trên.

4.3. Phản ứng cộng và phản ứng tạo iodoform

• Aldehyde, ketone có phản ứng cộng với HCN tạo thành sản phẩm cyanohydrin.

CH3 – CH = O + H – C ≡ N → CH3 – CH(OH) – CN

CH3 – CO – CH3 + H – C ≡ N → C(OH) – CN

• Các aldehyde và ketone có nhóm methyl cạnh nhóm carbonyl (CH3CO-) tham gia được phản ứng tạo iodoform.

CH3-CHO + 3I2 + 4NaOH → CHI3↓ + H-COONa + 3NaI + 3H2O

CH3COCH3 + 3I2 + 4NaOH → CHI3↓ + CH3COONa + 3NaI + 3H2O

 

5. Ứng dụng của hợp chất carbonyl

Aldehyde và ketone có nhiều ứng dụng trong sản xuất và đời sống hàng ngày.

- Formaldehyde: ứng dụng trong công nghiệp dệt, nhựa, chất dẻo, xây dựng, mỹ phẩm, kéo dán, thuốc nổ, giấy than, mực máy photocopy,…

- Acetaldehyde đượng dùng nhiều trong tổng hợp hữu cơ. Ví dụ sản xuất acetic acid, acetic anhydride, butanol,…

- Acetone là dung môi tốt, trong sản xuất tơ nhân tạo, thuốc súng không khói, dùng để pha loãng nhựa polyester và được sử dụng trong các chất tẩy rửa,…

- Benzaldehyde được dùng để sản xuất phẩm nhuộm và nhiều hoá chất khác nhau.

6. Ứng dụng của hợp chất carbonyl

1. Aldehyde được điều chế từ ethene (ethylene) C2H4

2CH= CH2 + O2  2CH3CHO

2. Acetone được điều chế từ cumene

Điều chế Acetone

Với nội dung bài viết về: Hợp chất Carbonyl là gì, tính chất hoá học, tính chất vật lí của hợp chất Carbonyl, điều chế và ứng dụng? Hoá 11 chân trời bài 18 chi tiết, dễ hiểu ở trên. Hay Học Hỏi hy vọng giúp các em nắm vững nội dung Lý thuyết Hoá 11 Chân trời sáng tạo. Mọi góp ý và thắc mắc các em hãy để lại nhận xét dưới bài viết để được ghi nhận và hỗ trợ, chúc các em học tốt.

Đánh giá & nhận xét

captcha