Giải bài 1 trang 73 SGK Vật lí 10 Chân trời sáng tạo

Bài 1 trang 73 SGK Vật lí 10 (Chân trời sáng tạo):

Xét hai hệ như hình 11P.1, hãy vẽ sơ đồ lực tác dụng lên vật m1, m2 trong trường hợp a và vật m trong trường hợp b; gọi tên các lực này.

Phân tích và Hướng dẫn giải

1. Nguyên tắc vẽ sơ đồ lực

• Xác định điểm đặt của lực (thường là trọng tâm vật).

• Xác định phương, chiều và độ lớn tương đối của các lực.

• Kí hiệu vectơ lực có dấu mũi tên trên đầu (ví dụ: $\vec{P}, \vec{N}$).

2. Các lực phổ biến

• Trọng lực ($\vec{P}$): Luôn hướng thẳng đứng từ trên xuống.

• Phản lực ($\vec{N}$): Xuất hiện khi vật tì lên bề mặt, phương vuông góc với bề mặt tiếp xúc.

• Lực căng dây ($\vec{T}$): Xuất hiện dọc theo sợi dây, hướng từ vật vào dây.

• Lực ma sát ($\vec{F}_{ms}$): Ngược chiều chuyển động hoặc ngược chiều xu hướng chuyển động.

Giải bài 1 trang 73 SGK Vật lí 10 (Chân trời sáng tạo):

Sơ đồ lực tác dụng lên vật m1, m2 trong trường hợp a và vật m trong trường hợp b như sau:

+ Các lực tác dụng lên vật m₁:

• Trọng lực ($\vec{P}_1$): Phương thẳng đứng, chiều hướng xuống.

• Lực căng dây ($\vec{T}$): Phương song song với mặt phẳng nghiêng, chiều hướng lên phía ròng rọc.

• Phản lực ($\vec{N}$): Phương vuông góc với mặt phẳng nghiêng, chiều hướng lên.

• Lực ma sát ($\vec{F}_{ms}$): Phương song song với mặt phẳng nghiêng, chiều hướng lên (ngược chiều trượt).

(do vật m₁ có khối lượng lớn hơn m₂ nên vật m₁ sẽ trượt xuống)

+ Các lực tác dụng lên vật m₂:

• Trọng lực ($\vec{P}_2$): Phương thẳng đứng, hướng xuống.

• Lực căng dây ($\vec{T}$): Phương thẳng đứng, hướng lên.

+ Các lực tác dụng lên quả cầu:

• Trọng lực ($\vec{P}$): Điểm đặt tại tâm quả cầu, phương thẳng đứng, hướng xuống.
• Lực căng dây ($\vec{T}$): Điểm đặt tại điểm treo trên quả cầu, phương dọc theo sợi dây, hướng lên phía điểm cố định.
• Phản lực ($\vec{N}$): Do tường tác dụng lên quả cầu, phương nằm ngang (vuông góc với tường), chiều hướng ra ngoài (đẩy quả cầu).