Hotline 0939 629 809

Trong lực là gì? Lực ma sát, lực căng dây, lực đẩy Archimedes đặc điểm và Công thức - Vật lí 10 bài 11 CTST

16:08:1725/11/2022

Ta biết rằng lực có thể làm biến dạng hoặc thay đổi trạng thái chuyển động của vật. Trong thực tế, một vật thường chịu tác dụng của nhiều lực khác nhau. Ví dụ khi chuyển động, ô tô chịu lực kéo của động cơ, lực ma sát giữa bánh xe với mặt đường, trọng lực của trái đất...

Vậy Trọng lực, lực ma sát, lực căng dây, lực đẩy Archimedes (Ác Si Mét) là gì? những lực này có đặc điểm gì? Công thức của các lực này viết ra sao? chúng ta cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

1. Trọng lực

- Vật luôn rơi với gia tốc  có độ lớn không đổi gọi là gia tốc rơi tự do. Lực làm cho vật rơi chính là lực hấp dẫn của Trái Đất tác dụng lên vật gọi là trọng lực . Theo biểu thức của định luật II Newton, ta có:

 

Vectơ biểu diễn trọng lực của quả táoVectơ biểu diễn trọng lực của quả táo

- Trọng lực là gì? Trọng lực là lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật

- Đặc điểm của trọng lực? Trọng lực có:

+ Điểm đặt: tại một vị trí đặc biệt gọi là trọng tâm

+ Hướng: hướng vào tâm Trái Đất

+ Độ lớn: P = m.g

2. Lực ma sát

a) Các loại lực ma sát

- Ma sát nghỉ: Lực ma sát nghỉ có điểm đặt trên vật và ngay tại vị trí tiếp xúc của hai bề mặt, phương tiếp tuyến và ngược chiều với xu hướng chuyển động tương đối của hai bề mặt tiếp xúc. Độ lớn của lực ma sát nghỉ bằng độ lớn của lực tác dụng gây ra xu hướng chuyển động.

Lực ma sát nghỉ Vật lí 10 bài 11

- Ma sát trượt: Lực ma sát trượt có điểm đặt trên vật và ngay tại vị trí tiếp xúc của hai bề mặt, phương tiếp tuyến và ngược chiều với chuyển động của vật.

Độ lớn của lực ma sát trượt:

+ Không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc và tốc độ chuyển động của vật.

+ Phụ thuộc vào vật liệu và tính chất của hai bề mặt tiếp xúc.

+ Tỉ lệ với độ lớn của áp lực giữa hai bề mặt tiếp xúc.

Công thức tính lực ma sát trượt: F=μ.N

Với µ là hệ số ma sát trượt, phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng của hai bề mặt tiếp xúc

Biểu diễn lực ma sát Vật lí 10 bài 11Biểu diễn lực ma sát trượt

- Ma sát lăn: Lực ma sát xuất hiện ở mặt tiếp xúc khi vật lăn trên một bề mặt.

Ma sát lăn Vật lí 10 bài 11Ma sát lăn (thùng có gắn bánh xe)

b) Ứng dụng của lực ma sát

- Lực ma sá có tác dụng cản trở chuyển động của vật nhưng đôi khi tác dụng này lại mang lại nhiều ứng dụng trong cuộc sống.

Ứng dụng của lực sát Vật lí 10 bài 11Ma sát giúp quẹt được diêm, thùng hàng không bị trượt.

Ma sát làm mòn lốp xe nhưng giúp xe dừng lại Vật lí 10 bài 11

Ma sát làm mòn lốp xe nhưng giúp xe dừng lại

3. Lực căng dây

- Khi một sợi dây bị kéo căng, nó sẽ tác dụng lên hai vật gắn với hai đầu dây.

Lực căng dây xuất hiện khi treo quả nặng Vật lí 10 bài 11Lực căng dây xuất hiện khi treo quả nặng

- Đặc điểm của lực căng:

+ Điểm đặt là điểm mà đầu dây tiếp xúc với vật

+ Phương trùng với chính sợi dây

+ Chiều hướng từ hai đầu dây vào phần giữa của sợi dây

Với những dây có khối lượng không đáng kể thì lực căng ở hai đầu dây luôn có cùng một độ lớn.

Kéo gạch bằng ròng rọc lực căng xuất hiện Vât lí 10 bài 11

Kéo gạch bằng ròng rọc lực căng xuất hiện trên sợi dây

4. Lực đẩy Archimedes (Ác Si Mét)

a) Lực đẩy Ác-si-Mét

- Lực đẩy Ác-Si–Mét tác dụng lên vật có điểm đặt tại vị trí trùng với trọng tâm của phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ, có phương thẳng đứng, có chiều từ dưới lên trên, có độ lớn bằng trọng lượng phần chất lỏng bị chiếm chỗ.

 Fρ.g.V

* Lưu ý: Khi vật nằm yên, điểm đặt C của lực đẩy ở trên đường thẳng đứng qua trọng tâm G của vật như hình sau:

Trọng lực và lực đẩy Vật lí 10 bài 11Trọng lực và lực đẩy

b) Biểu thức xác định độ chênh lệch áp suất giữa hai điểm có độ sâu khác nhau trong chất lỏng

- Áp suất p: là đại lượng được xác định bằng độ lớn áp lực F trên một đơn vị diện tích S của mặt bị ép theo công thức:

 

Đơn vị của áp suất trong hệ SI là Pa (1Pa = 1N/m2)

- Khối lượng riêng ρ của một chất: là đại lượng được xác định bằng khối lượng m của vật tạo thành từ chất đó trên một đơn vị thể tích V của vật theo công thức:

 

Đơn vị của khối lượng riêng trong hệ SI là kg/m3

Áp suất giữa 2 điểm trong chất lỏngHai điểm A và B trong lòng chất lỏng có thể được giả định thành 2 điểm A và B nằm trên hai mặt đấu của một hình hộp chữ nhật.

- Độ chênh lệch áp suất giữa hai điểm trong chất lỏng:

 

Hy vọng với bài viết Trong lực là gì? Lực ma sát, lực căng dây, lực đẩy Archimedes đặc điểm và Công thức Vật lí 10 bài 11 sách Chân trời sáng tạo ở trên đã giúp các em hiểu và nắm vững phần kiến thức này. Mọi góp ý và thắc mắc các em hãy để lại nhận xét dưới bài viết để Hay Học Hỏi ghi nhận và hỗ trợ, chúc các em học tốt.

• Xem các bài tập Vật lí 10 SGK Chân trời sáng tạo cùng chuyên mục

> Bài 1 trang 73 SGK Vật lí 10 (Chân trời sáng tạo): Xét hai hệ như hình 11P.1, hãy vẽ sơ đồ lực tác dụng lên vật m1, m2 trong trường hợp...

> Bài 2 trang 73 SGK Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Vào năm 231 trước Công nguyên, nhà vua Hy Lạp cổ đại Hieron (Hai – ơ – rôn) nghi ngờ...

> Bài 3 trang 73 SGK Vật lí 10 (Chân trời sáng tạo): Tác dụng lực đẩy theo phương ngang rất khó để làm khối nặng di chuyển trượt trên mặt sàn...

• Xem thêm lý thuyết Vật lí 10 SGK Chân trời sáng tạo

> Lý thuyết Bài 1 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Khái quát về môn vật lí

> Lý thuyết Bài 2 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Vấn đề an toàn trong Vật lí

> Lý thuyết Bài 3 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Đơn vị và sai số trong Vật lí

> Lý thuyết Bài 4 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Chuyển động thẳng

> Lý thuyết Bài 5 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Chuyển động tổng hợp

> Lý thuyết Bài 6 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Thực hành đo tốc độ của vật chuyển động thẳng

> Lý thuyết Bài 7 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Gia tốc – Chuyển động thẳng biến đổi đều

> Lý thuyết Bài 8 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Thực hành đo gia tốc rơi tự do

> Lý thuyết Bài 9 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Chuyển động ném

> Lý thuyết Bài 10 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Ba định luật Newton về chuyển động

> Lý thuyết Bài 12 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Chuyển động của vật trong chất lưu

> Lý thuyết Bài 13 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Tổng hợp lực – Phân tích lực

> Lý thuyết Bài 14 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Moment. Điều kiện cân bằng của vật

> Lý thuyết Bài 15 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Năng lượng và công

> Lý thuyết Bài 16 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Công suất – Hiệu suất

> Lý thuyết Bài 17 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Động năng và thế năng. Định luật bảo toàn cơ năng

> Lý thuyết Bài 18 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Động lượng và định luật bảo toàn động lượng

> Lý thuyết Bài 19 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Các loại va chạm

> Lý thuyết Bài 20 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Động học của chuyển động tròn

> Lý thuyết Bài 21 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Động lực học của chuyển động tròn. Lực hướng tâm

> Lý thuyết Bài 22 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Biến dạng của vật rắn. Đặc tính của lò xo

> Lý thuyết Bài 23 Vật lí 10 Chân trời sáng tạo: Định luật Hooke

Đánh giá & nhận xét

captcha